چالش های پیاده سازی نظام مدیریت عملکرد مبتنی بر نتایج (PBM) در دستگاه های اجرایی ایران

نظام مدیریت عملکرد مبتنی بر نتایج (PBM) یکی از رویکردهای محوری در اصلاح مدیریت دولتی و ارتقای پاسخگویی، کارایی و اثربخشی سازمان های عمومی به شمار می رود. با وجود تصویب اسناد بالادستی و تلاش های متعدد برای استقرار این نظام در دستگاه های اجرایی ایران، تجربه عملی نشان می دهد که پیاده سازی آن با چالش های جدی نهادی، ساختاری، فرهنگی، فنی و رفتاری مواجه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مهم ترین موانع استقرار PBM در دستگاه های اجرایی ایران انجام شده است. روش پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور نظام مند ادبیات داخلی و خارجی است. داده های پژوهش با اتکا به منابع معتبر علمی، قوانین و اسناد بالادستی، گزارش های اجرایی و پژوهش های پیشین گردآوری و سپس در قالب تحلیل مضمون و دسته بندی محتوایی بررسی شد. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین چالش ها شامل ضعف در شفافیت اهداف، عدم پیوند ارزیابی عملکرد با تصمیمات بودجه ای و منابع انسانی، تمرکزگرایی شدید، ضعف زیرساخت های داده و فناوری، نبود شاخص های معتبر و قابل اندازه گیری، مقاومت کارکنان و مدیران، و غلبه فرهنگ اداری مبتنی بر تشریفات بر فرهنگ نتیجه محور است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که موفقیت PBM در ایران مستلزم اصلاح هم زمان سازوکارهای حکمرانی، توسعه ظرفیت مدیریتی، نهادینه سازی پاسخگویی، و حرکت از ارزیابی صوری به سمت سنجش واقعی نتایج است. بر این اساس، استقرار PBM نه صرفا یک تغییر فنی، بلکه مستلزم تحول نهادی و فرهنگی عمیق در نظام اداری کشور است.

کلیدواژه ها:

عملکرد مبتنی بر نتایج ، دستگاه های اجرایی ، ارزیابی عملکرد ، حکمرانی عمومی ، مدیریت دولتی ، اصلاح اداری