چارچوب یکپارچه قیمت گذاری پویا و تخفیف های تشویقی در حمل ونقل بار و مسافر شهرداری با رویکرد افزایش رضایت و کاهش هزینه

مسئله ازدحام در ساعات اوج ترافیک و توزیع نامتوازن تقاضای سفر در طول شبانه روز، به عنوان یکی از اصلی ترین چالش های فراروی سیستم های حمل ونقل عمومی شهری در کلان شهرهای ایران و جهان مطرح است. نرخ گذاری ثابت و یکسان بلیت در طول شبانه روز، فاقد هرگونه انگیزه های رفتاری برای تغییر زمان و مسیر سفر بوده و عملا فشار بی حد و حصری بر ناوگان در ساعات پرتقاضا تحمیل می کند. این پژوهش با هدف طراحی و تدوین چارچوبی عملیاتی و گام به گام برای استقرار سیستم قیمت گذاری پویا همراه با بسته های تخفیف تشویقی هدفمند در انواع خدمات حمل ونقل مسافر و بار شهری شامل اتوبوسرانی، تاکسیرانی، دوچرخه های اشتراکی، خدمات اشتراک سفر و حمل بار درون شهری انجام شده است. روش شناسی این پژوهش مبتنی بر رویکرد آمیخته اکتشافی بوده که در گام نخست با تحلیل اسنادی و کتابخانه ای گسترده، مبانی نظری و پیشینه عملی موضوع بررسی شده است. در گام دوم با بهره گیری از تحلیل الگوهای تقاضا مبتنی بر داده های واقعی فروش بلیت و ترددشمارهای سازمان حمل ونقل ترافیک شهرداری، گام های هفت گانه پیاده سازی شامل تحلیل تقاضا، تعریف بازه های قیمتی، طراحی بسته های تخفیف تشویقی، ایجاد زیرساخت فنی اطلاع رسانی، اجرای آزمایشی، جمع آوری بازخورد و اصلاح پارامترها تدوین شده است. یافته های این پژوهش در قالب یک دفترچه راهنمای جامع عملیاتی با پنج پیوست اصلی شامل جدول بازه های قیمتی بر اساس زمان و مکان، فرمول محاسبه نرخ بهینه سربه سر، الگوی پیامک ها و اعلان های اپلیکیشن، چک لیست ارزیابی رضایت و فرم گزارش ماهانه درآمد ارائه می گردد. مطالعه موردی اجرای قیمت گذاری اوج و غیراوج بر روی یک خط اتوبوسرانی پرتردد، نشان می دهد که این سیاست می تواند تا ۳۰ درصد از ازدحام ساعات اوج بکاهد، میانگین سرعت خط را ۱۵ درصد افزایش دهد و رضایت مسافران را تا ۲۵ درصد بهبود بخشد، بدون آنکه درآمد کلی سیستم کاهش یابد.

کلیدواژه ها:

قیمت گذاری پویا ، تخفیف تشویقی ، مدیریت تقاضای سفر ، حمل ونقل عمومی شهری