واکاوی تاثیر فضای روانی مدرسه بر سلامت روان و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

فضای روانی مدرسه به عنوان «برداشت مشترک دانش آموزان و کارکنان از کیفیت روابط، عدالت، امنیت، حمایت و امکان دیده شدن»، یکی از تعیین کننده ترین عوامل در سلامت روان و پیشرفت تحصیلی است. در سال های اخیر، افزایش فشارهای تحصیلی، تجربه های زورگویی، تعارضات ارتباطی و ناهمخوانی انتظارات آموزشی، اهمیت پرداختن به اقلیم روانی مدرسه را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، ابعاد فضای روانی مدرسه، سازوکارهای اثرگذاری آن بر سلامت روان (اضطراب، افسردگی، عزت نفس، تعلق مدرسه ای) و پیامدهای تحصیلی (انگیزش، مشارکت، پشتکار، عملکرد و ترک تحصیل) را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که حمایت عاطفی معلم، عدالت در قواعد و ارزشیابی، امنیت (فیزیکی و روانی)، روابط همسالان و فرصت مشارکت دانش آموز، مهم ترین مولفه های اقلیم روانی مثبت اند. همچنین فضای روانی مثبت، از طریق کاهش استرس، تقویت احساس تعلق و افزایش خودکارآمدی، به ارتقای یادگیری و پیشرفت تحصیلی منجر می شود. نتیجه گیری بیان می کند که بهبود فضای روانی مدرسه یک مداخله «سیستمی» است و نیازمند هم راستاسازی سیاست های مدرسه، آموزش مهارت های ارتباطی کارکنان، سازوکارهای ضدزورگویی، خدمات مشاوره ای و مشارکت خانواده است.

کلیدواژه ها:

فضای روانی مدرسه ، اقلیم مدرسه ، سلامت روان ، پیشرفت تحصیلی ، احساس تعلق ، حمایت معلم