نسل پرسشگر (پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی)

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش «نسل پرسشگر» در پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی در میان دانش آموزان مقطع متوسطه اول انجام شده است. در عصر کنونی که با انفجار اطلاعات، پیچیدگی روزافزون مسائل اجتماعی و زیست بوم فناورانه در حال دگرگونی همراه است، دیگر نظام های آموزشی سنتی که بر حفظ طوطی وار اطلاعات و پاسخ های قالبی تاکید دارند، نمی توانند نیازهای جامعه را برآورده سازند. نسل پرسشگر به نسلی اطلاق می شود که توانایی پرسیدن سوالات بنیادین، بازاندیشی در مفروضات، نقد سازنده و خلق ایده های نو را داشته باشد و این ظرفیت ها را در تعامل با مسائل واقعی زندگی به کار گیرد. در این مطالعه که با روش توصیفی-همبستگی و با مشارکت ۳۲۰ نفر از دانش آموزان پایه نهم شهر اصفهان انجام شد، رابطه بین مهارت پرسشگری، تفکر انتقادی و خلاقیت در قالب یک مدل معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که بین مهارت پرسشگری با تفکر انتقادی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین تفکر انتقادی نقش میانجی جزئی در رابطه بین پرسشگری و خلاقیت ایفا می کند. نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که سه متغیر «آموزش پرسشگری در کلاس»، «جو کلاسی باز و حمایتگر» و «سبک تربیتی دموکراتیک والدین» در مجموع ۴۳ درصد از واریانس خلاقیت دانش آموزان را تبیین می کنند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که پرورش نسل پرسشگر مستلزم تغییر بنیادین در روش های تدریس، بازتعریف نقش معلم از «انتقال دهنده دانش» به «تسهیلگر یادگیری»، و ایجاد محیط های یادگیری باز و امن است که در آن خطا به عنوان فرصت یادگیری تلقی می شود. بر اساس یافته ها، پیشنهادهای عملی برای مربیان، برنامه ریزان درسی و والدین ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

نسل پرسشگر ، خلاقیت ، تفکر انتقادی ، مهارت پرسشگری ، نظام آموزشی.