تبیین الگوی شایستگی های معلم تحول آفرین در عصر هوش مصنوعی: فراتر از سواد دیجیتال

تحول شتابان فناوری های هوش مصنوعی، نقش و کارکرد معلم را از انتقال دهنده دانش به طراح تجربه های یادگیری، تسهیل گر تفکر و پرورش دهنده شایستگی های قرن بیست ویکم تغییر داده است. این مقاله با هدف تبیین الگوی شایستگی های معلم تحول آفرین در عصر هوش مصنوعی، رویکردی فراتر از سواد دیجیتال اتخاذ می کند و به شناسایی ابعاد چندگانه شایستگی های حرفه ای می پردازد. روش پژوهش، تحلیلی-ترکیبی مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و تحلیل اسناد معتبر بین المللی در حوزه آموزش و فناوری است. یافته ها نشان می دهد که شایستگی های معلم تحول آفرین در پنج بعد اصلی قابل دسته بندی است: (۱) شایستگی های شناختی-انتقادی شامل تفکر انتقادی، حل مسئله و سواد داده؛ (۲) شایستگی های فناورانه پیشرفته شامل درک کارکردها و محدودیت های هوش مصنوعی و توانایی ادغام آن در طراحی آموزشی؛ (۳) شایستگی های تربیتی-اخلاقی شامل مسئولیت پذیری، عدالت آموزشی و توجه به پیامدهای اخلاقی فناوری؛ (۴) شایستگی های اجتماعی-هیجانی شامل همدلی، ارتباط موثر و مدیریت تعاملات یادگیری؛ و (۵) شایستگی های نوآورانه و یادگیری مادام العمر شامل انعطاف پذیری، خلاقیت و به روزرسانی مستمر دانش حرفه ای. بر این اساس، الگوی پیشنهادی تاکید می کند که صرف تسلط بر ابزارهای دیجیتال برای پاسخ گویی به نیازهای آموزش آینده کافی نیست، بلکه معلمان باید به کنشگرانی تحول آفرین تبدیل شوند که قادرند محیط های یادگیری معنادار، انسانی و فناورانه را به صورت یکپارچه طراحی و هدایت کنند. این الگو می تواند مبنایی برای بازنگری در برنامه های تربیت معلم و توسعه حرفه ای مستمر در نظام های آموزشی باشد.کلمات کلیدی: معلم تحول آفرین، هوش مصنوعی، شایستگی حرفه ای، سواد دیجیتال، یادگیری مادام العمر