رهبری تبادلی: ابعاد، کارکردها و محدودیت ها

رهبری تبادلی بر مبنای مبادله میان رهبر و پیروان شکل می گیرد و در آن، انتظارات، نقش ها و پیامدها نسبتا روشن تعریف می شود. در مدرسه، مدیر تبادلی معمولا از طریق تعیین اهداف مشخص، نظارت بر اجرای مقررات، ارزیابی عملکرد و استفاده از پاداش ها یا پیامدهای اصلاحی، تلاش می کند نظم و کارایی را حفظ کند. دو بعد رایج در این سبک، پاداش مشروط (دادن پاداش در برابر تحقق اهداف) و مدیریت بر مبنای استثنا (مداخله هنگام خطا یا انحراف از معیارها) است. این سبک در موقعیت هایی که مدرسه با مسئله نظم، اجرای دقیق دستورالعمل ها یا استانداردسازی فرایندها مواجه است، می تواند کارکردهای مثبتی داشته باشد و ابهام نقش را کاهش دهد. با این حال، محدودیت مهم رهبری تبادلی این است که عمدتا بر انگیزه های بیرونی تکیه دارد و کمتر به معنا، ارزش ها، رشد فردی و نیازهای عاطفی توجه می کند؛ در نتیجه ممکن است در بلندمدت، نوآوری، تعلق سازمانی و شوق حرفه ای معلمان را کاهش دهد. در ارتباط با مدرسه شاد و تعهد عاطفی دانش آموزان، اگرچه وجود نظم و عدالت رویه ای ضروری است، اما اتکای صرف به سازوکارهای پاداش و تنبیه می تواند جو مدرسه را رسمی و کنترل محور کند و تجربه هیجانی دانش آموزان را به سمت اضطراب ارزیابی و کاهش خودانگیختگی سوق دهد. بنابراین، رهبری تبادلی زمانی اثربخش تر است که در کنار رویکردهای انسانی تر و انگیزش بخش تر به کار گرفته شود (الوانی، ۱۳۹۹؛ رضاییان، ۱۳۹۸).

کلیدواژه ها:

رهبری تبادلی: ابعاد ، کارکردها و محدودیت ها