نقش عنصر تقصیر در مسئولیت مدنی والدین نسبت به اعمال زیانبار کودکان در فضای سایبر

با گسترش فضای سایبری و دسترسی روزافزون کودکان به شبکه های اجتماعی و ابزارهای دیجیتال، نقش والدین در نظارت و تربیت فرزندان اهمیت ویژه ای یافته است. هرگونه کوتاهی یا غفلت والدین در کنترل رفتارهای فرزندان می تواند منجر به زیان های مادی و معنوی برای اشخاص ثالث شود و موضوع مسئولیت مدنی والدین را پررنگ می سازد. در این زمینه، عنصر تقصیر به عنوان یکی از ارکان اصلی مسئولیت مدنی، نقش محوری در تعیین میزان و گستره مسئولیت والدین ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه و تاثیر عنصر تقصیر در مسئولیت مدنی والدین نسبت به اعمال زیانبار کودکان در فضای سایبر، از روش تحقیق کیفی و تحلیلی–توصیفی بهره گرفته است. داده ها با استفاده از مطالعه منابع حقوقی و فقهی، تحلیل آراء قضایی، و بررسی اسناد بین المللی حقوق کودک گردآوری شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که عنصر تقصیر والدین شامل کوتاهی در نظارت، عدم آموزش کافی، و غفلت در مدیریت دسترسی کودکان به فناوری های نوین است و تحقق آن موجب اعمال مسئولیت مدنی می گردد. همچنین، تحلیل فقه امامیه بر اساس قاعده احسان نشان می دهد که اعمال والدین در جهت تربیت و مراقبت صحیح می تواند زمینه کاهش مسئولیت آنان را فراهم سازد، اما در صورت قصور، قاعده احسان قابل اعمال نبوده و والدین ضامن جبران خسارت هستند. یافته ها تاکید می کند که تعیین و تشخیص عنصر تقصیر والدین در فضای سایبر نیازمند ترکیب معیارهای حقوقی، فقهی و فناوری محور است تا عدالت در جبران خسارت و حفاظت از حقوق اشخاص ثالث و کودکان تضمین شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی والدین ، عنصر تقصیر ، صغیر ممیز ، فضای سایبر ، قاعده احسان ، حقوق کودک ، فقه امامیه.