تطبیق مسئولیت پلتفرم های آنلاین در ایران با رژیم «Digital Intermediary Liability» اتحادیه اروپا

با توجه به نقش محوری پلتفرم های آنلاین در سامان دهی تعاملات اقتصادی و اجتماعی در بستر اقتصاد دیجیتال و تبدیل این فضا به الگوی غالب «اقتصاد پلتفرمی»، مسئله مسئولیت حقوقی این بازیگران در قبال کاربران و اشخاص ثالث به یکی از چالش های بنیادین حقوق معاصر تبدیل می شود، به ویژه در شرایطی که در حقوق ایران، فقدان قانون خاص و اتکای غالب بر قواعد عام مسئولیت مدنی، نااطمینانی حقوقی و نوسان در رویه های تقنینی و قضایی را به همراه دارد، در حالی که اتحادیه اروپا با توسعه رژیم «Digital Intermediary Liability» و طراحی پناهگاه امن برای واسطه های دیجیتال، کوشیده تعادلی میان حمایت از نوآوری، آزادی های بنیادین و حمایت موثر از حقوق کاربران برقرار سازد. هدف پژوهش، تحلیل تطبیقی مبانی، فلسفه وجودی و کارکردهای نظام مسئولیت پلتفرم ها در اتحادیه اروپا و ارزیابی امکان تحول در رویکرد حقوق ایران با الهام از این تجربه محسوب می شود. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی با رویکرد تطبیقی مبتنی بر بررسی متون قانونی، اسناد سیاستی و دکترین حقوقی دو نظام قرار دارد. یافته ها حاکی از آن می نماید که پناهگاه امن اروپایی، مصونیت مطلق تلقی نمی شود، بلکه مسئولیتی محدود، مشروط و مبتنی بر نقش واقعی پلتفرم و واکنش متناسب پس از اطلاع را دنبال می کند و همین الگو، ضرورت بازنگری ساختاری در نظام مسئولیت مدنی ایران را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

پلتفرم های آنلاین ، مسئولیت واسطه های دیجیتال ، پناهگاه امن ، قانون خدمات دیجیتال ، حقوق ایران ، اتحادیه اروپا.