اجتهاد فقهی در برابر فناوری های تصمیم یار هوشمند؛ بررسی اصولی حدود و کارکردها

گسترش فناوری های تصمیم یار هوشمند در عرصه های مختلف زندگی اجتماعی، مسئله نسبت آن ها با فرآیند اجتهاد فقهی را به یکی از چالش های نوپدید فقه معاصر تبدیل کرده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که اجتهاد فقهی در مواجهه با این فناوری ها چه جایگاهی دارد و حدود و کارکردهای آن ها از منظر اصول فقه چگونه قابل ارزیابی است. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش واقعی فناوری های تصمیم یار در فرآیند اجتهاد و بررسی امکان یا عدم امکان اتکای مستقل به آن ها در استنباط حکم شرعی است. با تحلیل مبانی اصولی اجتهاد و بررسی کارکرد این فناوری ها در مرحله موضوع شناسی و تحلیل داده ها، پژوهش نشان می دهد که تصمیم یارهای هوشمند، علی رغم توانمندی بالا در پردازش اطلاعات، فاقد صلاحیت لازم برای ایفای نقش مستقل در استنباط حکم شرعی اند و نمی توان آن ها را جایگزین اجتهاد انسانی دانست. بر این اساس، نتیجه پژوهش آن است که بهره گیری از این فناوری ها تنها در حد ابزار کمکی و تحت هدایت و نظارت مجتهد، و در چارچوب مبانی حجیت ادله شرعی، قابل توجیه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

اجتهاد فقهی ، اصول فقه ، فناوری های تصمیم یار ، هوش مصنوعی ، موضوع شناسی فقهی.