چالش های مسئولیت مدنی ناشی از به کارگیری هوش مصنوعی در خدمات پزشکی با تاکید بر نظام حقوقی ایران

گسترش روزافزون کاربرد سامانه های هوش مصنوعی در خدمات پزشکی، از تشخیص و تصمیم گیری درمانی تا مراقبت و پیش آگاهی، چالش های نوینی را در حوزه مسئولیت مدنی پدیده آورده است. ویژگی هایی نظیر خودمختاری نسبی، یادگیری تدریجی و عدم شفافیت الگوریتمی (جعبه سیاه)این سامانه ها، الگوهای سنتی انتساب تقصیر و مسئولیت را با تردیدهای جدی مواجه ساخته و تعیین شخص یا اشخاص مسئول در صورت ورود خسارت به بیماران را دشوار ساخته است. یافته های این پژوهش که با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از روش کتابخانه ای، به بررسی مبانی و چالش های مسئولیت مدنی ناشی از به کارگیری هوش مصنوعی در خدمات پزشکی با تاکید بر نظام حقوقی ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که حقوق ایران فاقد مقررات خاص و جامع در این حوزه است و در عمل، قواعد سنتی تقصیر یا مسئولیت محض بر پزشکان یا تولیدکنندگان سامانه ها تحمیل می شود، بی آنکه ماهیت فنی این فناوری لحاظ گردد. این وضعیت می تواند منجر به عدم جبران کامل خسارات و تزلزل در اعتماد عمومی به فناوری های نوین پزشکی شود. در نهایت، پژوهش با الهام از تجارب تطبیقی و تحولات حقوقی نوین، راهکارهایی از جمله بازتعریف مفهوم تقصیر با پذیرش «تقصیر الگوریتمی»، شناسایی مسئولیت مشارکتی میان پزشک، بهره بردار و تولیدکننده، پیش بینی سازوکارهای جمعی جبران خسارت و تدوین مقررات خاص برای هوش مصنوعی پزشکی را به منظور حمایت موثر از بیماران و ایجاد تعادل میان نوآوری و عدالت حقوقی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، هوش مصنوعی ، خدمات پزشکی ، تقصیر الگوریتمی ، حقوق ایران