شبیه سازی انسان در ترازوی حقوق تطبیقی: مقایسه ای میان ایران و فرانسه با نگاهی به فقه امامیه

شبیه سازی انسان به عنوان یکی از پیچیده ترین و چالش برانگیزترین دستاوردهای علمی قرن حاضر، واکنش های گسترده ای در عرصه های مختلف علمی، اخلاقی، حقوقی و دینی برانگیخته است. این پدیده نوظهور که به معنای تولید موجود زنده بدون انجام عمل لقاح جنسی است، نه تنها مرزهای علم پزشکی را جابه جا کرده، بلکه بنیان های اخلاقی، اعتقادی و اجتماعی جوامع بشری را با پرسش های اساسی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی جرم انگاری شبیه سازی انسان و بررسی تطبیقی دیدگاه های فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق فرانسه انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در فقه امامیه اگرچه برخی فقها با استناد به «اصل اباحه» و عدم وجود دلیل معتبر بر حرمت، شبیه سازی را فی نفسه مجاز دانسته اند، اما اکثریت فقها با توجه به مفاسد اجتماعی، اخلال در نظام خانواده، مشکلات حقوقی ناشی از تعیین نسب و هویت، و تهدید کرامت انسانی، به حرمت شبیه سازی یا حداقل جواز محدود آن رای داده اند. در حقوق ایران، علیرغم خلا قانونی آشکار در این زمینه، می توان با استناد به قواعد کلی فقهی و اصول حقوقی مانند «قاعده نفی مفسده»، «منع تغییر خلقت» و «حفظ نظام»، زمینه جرم انگاری شبیه سازی انسان را فراهم کرد. در مقابل، نظام حقوقی فرانسه با تصویب قوانین صریح و جامع، شبیه سازی انسان را به طور مطلق ممنوع و جرم انگاشته است. نتیجه کلی تحقیق حاکی از آن است که شبیه سازی انسان در هر سه نظام مورد بررسی، عملی ناپسند، غیراخلاقی و قابل جرم انگاری تشخیص داده شده و ضرورت قانون گذاری شفاف در این زمینه به شدت احساس می شود.

کلیدواژه ها:

شبیه سازی انسان ، جرم انگاری ، فقه امامیه ، حقوق ایران ، حقوق فرانسه