تجلی راز و زبان سمبلیک در اندیشه عرفانی عطار (با تکیه بر منطق الطیر)

بیان مفاهیم عمیق عرفانی و دینی غالبا نیازمند زبانی فراواقعی و نمادین است تا ظرفیت انتقال معانی فراتر از درک ظاهری را داشته باشد. عطار نیشابوری در منظومه برجسته خود، منطق الطیر، از این زبان به شکل گسترده ای بهره برده است. پژوهش حاضر با هدف شناخت مصادیق رازها و واکاوی مفهوم «راز» در معنای نمادین و سمبلیک در این اثر سامان یافته است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر روش کتابخانه ای، ضمن بررسی جزءبه جزء ابیات و واژگان نمادین، معانی لغوی و عرفانی آن ها را استخراج نموده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نه تنها ساختار کلی منطق الطیر ساختاری کاملا نمادین است، بلکه عطار رمز و نماد را به عنوان ابزاری اساسی برای بیان آموزه ها و افکار عرفانی خود به کار گرفته است. بر اساس تحلیل های صورت گرفته، واژگان نمادین این اثر را می توان در هفت دسته اصلی شامل: پرندگان و حیوانات، افراد و اشخاص، مکان ها، اشیا، عناصر طبیعت، اعضا و اعمال انسانی، و همچنین زمان و اعداد طبقه بندی نمود. درک این نظام نشانه شناختی، به فهم دقیق تر پیوند میان فرهنگ عامیانه و اندیشه های والای عرفانی در آثار گذشتگان کمک شایانی می کند.