تحلیل نظری مشارکت جامعه و خانواده در مدیریت مدارس

هدف این مقاله، تحلیل نظری مشارکت خانواده و جامعه در مدیریت مدرسه و پیامدهای آن برای بهبود کیفیت آموزشی است. مشارکت ذی نفعان محلی یکی از ارکان رویکرد مدرسه محور و حکمرانی مشارکتی در آموزش وپرورش به شمار می رود و بسیاری از نظام های آموزشی موفق، مدرسه را به عنوان کانون همکاری میان معلمان، والدین و نهادهای محلی تعریف کرده اند. بر این اساس، مطالعه حاضر با رویکرد تحلیلی–نظری و با بهره گیری از منابع معتبر فارسی و انگلیسی، به تبیین مبانی نظری مشارکت، مرور تجربه های بین المللی و بررسی وضعیت ایران می پردازد. یافته های مقاله نشان می دهد که نظریه های سرمایه ی اجتماعی و الگوهای مدیریت مدرسه محور، مشارکت را نه صرفا به عنوان کمک مالی و حمایتی، بلکه به مثابه سازوکاری برای تقویت اعتماد، مسئولیت پذیری مشترک و ارتقای کارایی مدرسه تعریف می کنند. در حالی که در بسیاری از کشورها، والدین و جامعه به عنوان «شریک راهبردی» در تصمیم گیری های مدرسه حضور دارند، در ایران مشارکت بیش تر در سطح نمادین و حمایتی باقی مانده و موانعی چون تمرکزگرایی اداری، محدودیت اختیارات مدارس و ضعف فرهنگ گفت وگو، تحقق مشارکت موثر را محدود کرده است. بر پایه ی تحلیل انجام شده، گذار از مشارکت صوری به مشارکت واقعی نیازمند بازتعریف مفهومی مشارکت، تقویت شوراهای مدرسه، توسعه ی مهارت های ارتباطی مدیران و معلمان و تقویت پیوندهای مدرسه با جامعه ی محلی است.

کلیدواژه ها:

مشارکت خانواده ، مشارکت جامعه ، مدیریت مدرسه ، مدیریت مدرسه محور ، سرمایه ی اجتماعی ، شوراهای مدرسه.