نقش سبک های دلبستگی و حمایت اجتماعی ادراک شده در پیش بینی احساس تنهایی در سالمندان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک های دلبستگی (ایمن، اجتنابی و دوسوگرا) و حمایت اجتماعی ادراک شده در پیش بینی احساس تنهایی در سالمندان شهر شیراز انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه سالمندان ۶۰ سال و بالاتر عضو کانون های بازنشستگی و سراهای محله در مناطق چهارگانه شهر شیراز در سال ۱۴۰۲ بودند که از میان آن ها ۲۰۰ نفر (۱۱۰ مرد و ۹۰ زن) با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سبک دلبستگی بزرگسالان (کولینز و رید، ۱۹۹۰)، پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده (زیمت و همکاران، ۱۹۸۸) و مقیاس احساس تنهایی (راسل، ۱۹۹۶) بودند. پایایی پرسشنامه ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۷/۰، ۸۹/۰ و ۹۱/۰ محاسبه شد. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به روش گام به گام در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که بین سبک دلبستگی ایمن با احساس تنهایی رابطه منفی و معنادار و بین سبک های دلبستگی اجتنابی و دوسوگرا با احساس تنهایی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین بین حمایت اجتماعی ادراک شده با احساس تنهایی رابطه منفی و معنادار به دست آمد. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک شده، سبک دلبستگی دوسوگرا و سبک دلبستگی ایمن در مجموع ۴۱/۲ درصد از واریانس احساس تنهایی را تبیین می کنند و حمایت اجتماعی ادراک شده با ضریب بتای منفی ۰/۳۷۴، قوی ترین پیش بین احساس تنهایی بود. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که احساس تنهایی در سالمندان نه یک پدیده صرفا ناشی از شرایط عینی (مانند تنهایی فیزیکی)، بلکه محصول تعامل پیچیده ای از تجارب دلبستگی اولیه (که الگوهای ارتباطی با دیگران را شکل می دهند) و منابع حمایتی موجود در شبکه اجتماعی فعلی است. این یافته ها تلویحات روشنی برای طراحی مداخلات روان شناختی و اجتماعی با هدف کاهش احساس تنهایی در جمعیت سالمند دارد.

کلیدواژه ها:

سبک های دلبستگی ، حمایت اجتماعی ادراک شده ، احساس تنهایی ، سالمندان.