بررسی نقش عدالت سازمانی ادراک شده توسط معلمان بر تعهد شغلی و کاهش قصد ترک خدمت داوطلبانه

عدالت سازمانی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین رفتار سازمانی، نقش تعیین کننده ای در نگرش ها و رفتارهای کارکنان، از جمله تعهد شغلی و تمایل به ماندگاری یا ترک خدمت ایفا می کند. در نظام آموزش و پرورش، معلمان به عنوان سرمایه های اصلی نظام آموزشی، در صورت ادراک بی عدالتی در توزیع منابع، رویه ها و تعاملات بین فردی، دچار کاهش تعهد سازمانی و افزایش افکار ترک خدمت می شوند. این پژوهش با هدف بررسی نقش عدالت سازمانی ادراک شده توسط معلمان بر تعهد شغلی و کاهش قصد ترک خدمت داوطلبانه انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مقطع ابتدایی و متوسطه اول شهر کرج (نواحی ۲ و ۴) در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد تقریبی ۳۲۰۰ نفر بود. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۸۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه عدالت سازمانی نیهوف و مورمن (۱۹۹۳)، پرسشنامه تعهد شغلی آلن و مایر (۱۹۹۰) و پرسشنامه قصد ترک خدمت کیم و همکاران (۲۰۰۵) بود. پایایی پرسشنامه ها با آلفای کرونباخ به ترتیب ۰.۹۱، ۰.۸۹ و ۰.۸۷ تایید شد. روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی احراز گردید. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین عدالت سازمانی ادراک شده و تعهد شغلی معلمان رابطه مثبت و معنادار (۰.۵۷ = r) و بین عدالت سازمانی ادراک شده و قصد ترک خدمت داوطلبانه رابطه منفی و معنادار (۰.۴۹- = r) وجود دارد. همچنین، تعهد شغلی در رابطه بین عدالت سازمانی و قصد ترک خدمت نقش میانجی جزئی ایفا می کند (ضریب غیرمستقیم ۰.۲۱-). از میان سه بعد عدالت سازمانی (توزیعی، رویه ای و تعاملی)، عدالت تعاملی قوی ترین پیش بین کننده تعهد شغلی (β=۰.۴۱) و قصد ترک خدمت (β=۰.۳۸-) بود. بر اساس یافته ها، بهبود عدالت سازمانی در مدارس (به ویژه عدالت تعاملی از طریق رفتار محترمانه، توضیح شفاف تصمیمات و ارائه بازخورد منصفانه) می تواند تعهد شغلی معلمان را افزایش داده و قصد ترک خدمت داوطلبانه را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

عدالت سازمانی ، تعهد شغلی ، قصد ترک خدمت ، معلمان ، شهر کرج