تاثیر آموزش های آگاهی بخشی به والدین بر کاهش استرس و افزایش تاب آوری خانواده ها در مواجهه با چالش های رفتاری کودک اتیستیک

هدف اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر برنامه های آموزش آگاهی بخشی (Psychoeducation) به والدین کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم (ASD) بر دو متغیر کلیدی «استرس والدگری» و «تاب آوری خانواده» در مواجهه با چالش های رفتاری فرزند است. این مطالعه با این فرضیه انجام شد که ارتقای دانش و مهارت های شناختی-رفتاری در والدین، می تواند بار روانی ناشی از مراقبت را کاهش داده و ظرفیت های سازگاری خانواده را تقویت کند. این مطالعه از نوع مروری سیستماتیک (Systematic Review) است که با جستجو در پایگاه های داده معتبر علمی و همچنین پایگاه های داخلی انجام شده است. یافته های حاصل از مرور ادبیات نشان داد که آموزش های آگاهی بخشی که شامل آموزش مدیریت رفتار، شناخت علائم اوتیسم، تکنیک های ارتباطی و حمایت روانی است، تاثیر معناداری بر کاهش سطح استرس والدین دارد. به طور خاص، مداخلاتی که بر «بازسازی شناختی» و «حل مسئله متمرکز» بودند، بیشترین کاهش را در ابعاد اضطراب و فرسودگی شغلی-خانوادگی والدین ایجاد کردند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که والدینی که در این دوره ها شرکت می کردند، گزارش های قابل توجهی از افزایش تاب آوری خانواده داشتند؛ به ویژه در ابعاد «همبستگی خانوادگی»، «کنترل مثبت» و «مفهوم بخشی به بحران». این گروه از والدین توانستند با نگاهی واقع بینانه تر به چالش های رفتاری کودک، از واکنش های هیجانی شدید پرهیز کرده و از حمایت های اجتماعی بهینه تری بهره ببرند. بر اساس یافته های این مرور سیستماتیک، آموزش های آگاهی بخشی به والدین نه تنها به عنوان یک مداخله تکمیلی، بلکه به عنوان یک ضرورت درمانی در مدیریت اختلال طیف اوتیسم شناخته می شود. این برنامه ها با کاهش بار استرس والدین و افزایش تاب آوری سیستم خانواده، کیفیت زندگی کل خانواده را بهبود بخشیده و بستر مناسب تری را برای مداخلات درمانی و آموزشی کودک فراهم می کنند. پیشنهاد می شود که سیاست گذاران سلامت روان و مراکز خدماتی، توسعه و دسترسی پذیری این برنامه های آموزشی را به عنوان بخشی از پروتکل های استاندارد مراقبت از کودکان اتیستیک در اولویت قرار دهند.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اوتیسم ، آموزش آگاهی بخشی والدین ، استرس والدگری ، تاب آوری خانواده ، مدیریت چالش های رفتاری