تاثیر روش های تدریس فعال بر عملکرد تحصیلی با میانجی گری خودکارآمدی تحصیلی

روش های تدریس فعال که در آنها دانش آموز نقش محوری و فعال در فرآیند یادگیری ایفا می کند، در دهه های اخیر به عنوان جایگزینی موثر برای روش های سنتی سخنرانی محور مورد توجه قرار گرفته اند. با این حال، سازوکارهایی که از طریق آنها این روش ها بر عملکرد تحصیلی تاثیر می گذارند، به ویژه نقش میانجی متغیرهای انگیزشی مانند خودکارآمدی تحصیلی، کمتر مورد بررسی تجربی قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر روش های تدریس فعال (یادگیری مبتنی بر مسئله و یادگیری مشارکتی) بر عملکرد تحصیلی با میانجی گری خودکارآمدی تحصیلی در دانش آموزان پسر پایه نهم انجام شد. روش پژوهش، شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل و با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل ۲۴۰ دانش آموز از سه مدرسه منطقه ۲ تهران بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و در سه گروه (روش مبتنی بر مسئله، روش مشارکتی و روش سنتی) جایدهی شدند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون پیشرفت تحصیلی ریاضی محقق ساخته (با روایی محتوایی ۰.۸۹ و پایایی ۰.۹۱) و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی مورگان-جینکز (۱۹۹۹) با آلفای کرونباخ ۰.۸۸ بود. یافته های تحلیل کوواریانس نشان داد که هر دو روش تدریس فعال نسبت به روش سنتی تاثیر مثبت معناداری بر عملکرد تحصیلی و خودکارآمدی دارند (۰.۰۰۱>p). نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که خودکارآمدی تحصیلی نقش میانجی جزئی در رابطه بین روش تدریس فعال و عملکرد تحصیلی ایفا می کند (اثر غیرمستقیم استاندارد ۰.۲۸، ۰.۰۰۱>p) و مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود (۰.۹۴=CFI، ۰.۹۱=GFI، ۰.۰۵۸=RMSEA). همچنین روش یادگیری مبتنی بر مسئله نسبت به روش مشارکتی تاثیر بیشتری بر خودکارآمدی (تفاوت ۰.۳۵ انحراف معیار) و عملکرد تحصیلی (تفاوت ۰.۴۲ انحراف معیار) داشت. نتیجه آنکه روش های تدریس فعال از طریق افزایش باورهای خودکارآمدی دانش آموزان، به بهبود عملکرد تحصیلی منجر می شوند و این تاثیر در روش مبتنی بر مسئله پررنگ تر است.

کلیدواژه ها:

روش تدریس فعال ، خودکارآمدی تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، یادگیری مبتنی بر مسئله.