بررسی تعامل دانش آموزان در یادگیری مفاهیم اجتماعی بر اساس نظریهی ویگوتسکی

نظریهی اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکی یکی از تاثیرگذارترین دیدگاه ها در حوزهی روان شناسی تربیتی است که بر نقش بنیادین تعاملات اجتماعی در رشد شناختی و یادگیری تاکید دارد. بر اساس این نظریه، یادگیری پیش از آنکه فرایندی فردی باشد، پدیده ای اجتماعی است که در بستر تعامل با دیگران و در «منطقهی تقریبی رشد» شکل می گیرد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جایگاه تعامل دانش آموزان در یادگیری مفاهیم اجتماعی از منظر نظریهی ویگوتسکی و استخراج دلالت های آن برای آموزش مطالعات اجتماعی، با روش کتابخانه ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده است. بدین منظور، منابع معتبر شامل آثار اصلی ویگوتسکی، پژوهش های نوین در حوزهی یادگیری مشارکتی، و مقالات علمی دربارهی آموزش مفاهیم اجتماعی بررسی شدند. یافته ها نشان می دهند که از نگاه ویگوتسکی، تعامل دانش آموزان با یکدیگر و با معلم، در بستر «گفت وگو»، «حل مسئلهی گروهی» و «تکیه گاه سازی» موجب درونی سازی مفاهیم اجتماعی می شود. ابزارهای فرهنگی مانند زبان، نقش محوری در این فرایند ایفا می کنند. تحلیل منابع بیانگر آن است که کاربرد این نظریه در آموزش مفاهیم اجتماعی مستلزم تغییر نقش معلم از انتقال دهندهی صرف دانش به تسهیل گر تعاملات، طراحی تکالیف گروهی اصیل، و ارزشیابی فرایندی است. نتیجه گیری نهایی نشان می دهد که به ره گیری از چهارچوب ویگوتسکی می تواند یادگیری مفاهیم اجتماعی را از سطح حفظ کردنی به درکی عمیق و کاربردی ارتقا دهد و دانش آموزان را برای مشارکت آگاهانه در زندگی اجتماعی آماده سازد.

کلیدواژه ها:

نظریهی ویگوتسکی ، تعامل دانش آموزان ، یادگیری مفاهیم اجتماعی ، منطقهی تقریبی رشد ، تکیه گاه سازی ، مطالعات اجتماعی