نور سوره ها در کوچه های دیزج: طراحی و اعتباربخشی الگوی تدریس خلاقانه درس قرآن با رویکرد تدبر و انس با مفاهیم برای دانش آموزان پایه ششم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباربخشی الگوی تدریس خلاقانه برای درس قرآن پایه ششم ابتدایی با تاکید بر تدبر در آیات، انس با مفاهیم و پیوند با زندگی روزمره دانش آموزان در بافت روستایی (دیزج آباد) انجام شد.روش: این مطالعه از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی ۶۲ دانش آموز پایه ششم مدارس روستایی ناحیه ۲ زنجان (دیزج آباد و روستاهای اطراف) در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. از این میان، ۲۴ دانش آموز دبستان عزت به عنوان گروه آزمایش و ۲۴ دانش آموز از مدرسه مشابه به عنوان گروه کنترل انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه (هر هفته یک جلسه ۴۵ دقیقه ای) تحت آموزش با الگوی طراحی شده «تدریس قرآن با رویکرد تدبر محور و هنرهای تجسمی» قرار گرفتند. گروه کنترل، آموزش سنتی قرآن (روخوانی، روانخوانی و ترجمه سطحی) را دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل: ۱) آزمون سنجش درک مفاهیم قرآن (محقق ساخته، پایایی ۰.۸۴ با آلفای کرونباخ)، ۲) پرسشنامه سنجش نگرش به درس قرآن (مقیاس ۵ درجه ای تصویری، پایایی ۰.۸۷)، و ۳)چک لیست مشاهده مشارکت و اشتیاق بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-۲۶ و با آزمون های تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و تی مستقل تحلیل شدند.یافته ها: یافته ها نشان داد که میانگین نمرات درک مفاهیم قرآنی در گروه آزمایش (۱۷.۲ ± ۱.۸ از ۲۰) به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل (۱۱.۶ ± ۲.۴) بود (F=۳۴.۵۶, p<۰.۰۰۱). همچنین، نمرات نگرش به درس قرآن در گروه آزمایش (۳۶.۴ ± ۲.۸ از ۴۰) به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل (۲۵.۳ ± ۴.۲) بود (p<۰.۰۰۱). یافته های کیفی نیز نشان داد که دانش آموزان گروه آزمایش: ۱) اشتیاق بیشتری برای شرکت در جلسات قرآن داشتند، ۲) بهتر می توانستند مفاهیم آیات را با زندگی خود مرتبط کنند، ۳) از فعالیت هایی مانند «نقاشی از مفهوم آیه» و «نمایش خلاق» استقبال چشمگیری کردند.نتیجه گیری: الگوی تدریس خلاقانه قرآن با رویکرد تدبر محور و استفاده از هنرهای تجسمی و نمایش خلاق، می تواند جایگزین موثری برای روش های سنتی و حفظ محور باشد. این الگو با ایجاد ارتباط عاطفی و معنایی بین دانش آموز و آیات قرآن، نه تنها درک مفاهیم را عمیق تر می سازد، بلکه نگرش مثبت و ماندگاری نسبت به این کتاب آسمانی در دانش آموزان ایجاد می کند.

کلیدواژه ها:

تدریس قرآن ، تدبر ، انس با قرآن ، پایه ششم ، روش های خلاقانه تدریس ، هنر و قرآن.