قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) در ترازوی حقوق ایران: تحلیل اعتبار، الزام آوری و چالش های اجرایی

ظهور فناوری بلاکچین و قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)، تحولی شگرف در شیوه انعقاد و اجرای تعهدات ایجاد کرده است. قرارداد هوشمند، پروتکلی رایانه ای است که با وقوع شرایط از پیش تعیین شده، به طور خودکار و بدون نیاز به واسطه، مفاد قرارداد را اجرا می کند. این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، در پی پاسخ به این پرسش است که «قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی ایران چه جایگاهی دارند و چه چالش هایی فراروی آن وجود دارد؟». یافته های پژوهش نشان می دهد که علیرغم عدم تصریح قانونی، قراردادهای هوشمند با اصول کلی حاکم بر قراردادها در حقوق ایران (مانند قصد و رضای طرفین، موضوع معین و مشروعیت) قابل تطبیق هستند. با این حال، چالش های جدی از جمله عدم شفافیت کدهای رایانه ای برای عموم، دشواری اثبات قصد واقعی طرفین، عدم امکان فسخ یا تعدیل یکجانبه، و سکوت قانون در قبال مسئولیت الگوریتم های خوداجرا، وجود دارد. در پایان، پیشنهاد می گردد قانونگذار با اصلاح ماده ۱۹۰ قانون مدنی و تصویب قانون خاص «تجارت الکترونیک هوشمند»، ضمن شناسایی این پدیده نوظهور، ضوابط حاکم بر آن را تعیین و بسترهای حقوقی لازم را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، بلاکچین ، اعتبار قراردادها ، قانون مدنی ایران ، خوداجرایی ، فسخ قرارداد.