بررسی فقهی و حقوقی خرید تخمک، گامت و اسپرم

این پژوهش به بررسی بررسی فقهی و حقوقی خرید تخمک، گامت و اسپرم می پردازد که در پی پیشرفت های پزشکی در حوزه فناوری های کمک باروری به یک واقعیت بالینی و اجتماعی تبدیل شده است. هدف اصلی، تحلیل ابعاد فقهی این معاملات از حیث جواز شرعی، مالکیت، و آثار آن بر احکام نسب و ارث، و همچنین بررسی وضعیت حقوقی آن در نظام حقوقی ایران، به ویژه از منظر قراردادها و حمایت از حقوق اشخاص دخیل است. این تحقیق در جستجوی تبیین چارچوبی منسجم برای مواجهه با این موضوع در تقاطع علم، اخلاق و شریعت است. این پژوهش از منظر روش شناسی، ماهیتی توصیفی-تحلیلی دارد. در بخش فقهی، از روش کتابخانه ای با تکیه بر اصول فقه، فتاوای معتبر و نظرات فقهای معاصر استفاده شده است. در بخش حقوقی، روش تحقیق بر پایه تحلیل اسنادی قوانین موضوعه ایران (مانند قانون مدنی و قوانین مربوط به حمایت خانواده) و همچنین بررسی رویه های قضایی و دکترین حقوقی صورت پذیرفته است. نتایج نشان می دهد که از منظر فقهی، اگرچه برخی ابعاد مانند اهدای سلول جنسی به قصد کمک به درمان ناباروری ممکن است با محدودیت هایی پذیرفته شود، اما «خرید و فروش» آن به دلیل ماهیت جسمانی و ابتنای آن بر مبانی مالکیت بر اعضای بدن انسان، با چالش های جدی فقهی مواجه است و در اغلب موارد، خرید و فروش آن را باطل یا نامشروع می داند. در حوزه حقوقی نیز، فقدان قانون صریح و فقدان قابلیت تملک بر اعضای بدن، معاملات خرید و فروش گامت را در وضعیت حقوقی بلاتکلیفی قرار می دهد و نیازمند قانون گذاری اختصاصی است تا از بروز ناهنجاری های اجتماعی و حقوقی نظیر پیدایش واسطه ها یا سوءاستفاده ها جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

تخمک ، گامت ، اسپرم ، فقه ، حقوق ایران