گیمیفیکیشن در آموزش مجازی: از امتیاز تا مهارت اندوزی عمیق

گیمیفیکیشن یا بازی وارسازی به عنوان یکی از رویکردهای نوین در طراحی محیط های یادگیری مجازی، با هدف افزایش انگیزه و مشارکت فراگیران مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، نگرانی فزاینده ای وجود دارد که استفاده سطحی از عناصری مانند امتیاز، نشان و جدول رتبه بندی، صرفا به تغییرات رفتاری کوتاه مدت و نه یادگیری عمیق منجر می شود. این پژوهش با روش ترکیبی اکتشافی متوالی، به بررسی این پرسش می پردازد که چگونه می توان از گیمیفیکیشن برای ارتقای مهارت اندوزی عمیق در آموزش مجازی بهره گرفت. در فاز کیفی، با ۱۵ متخصص آموزش و طراحی بازی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و مولفه های کلیدی گیمیفیکیشن مهارت محور استخراج گردید. در فاز کمی، ۱۲۰ دانشجوی کارشناسی ارشد در یک دوره مجازی ۱۲ جلسه ای در چهار گروه (بدون گیمیفیکیشن، گیمیفیکیشن امتیازی، گیمیفیکیشن تلفیقی با بازخورد سازنده، و گیمیفیکیشن مبتنی بر روایت و انتخاب) شرکت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پیش آزمون و پس آزمون مهارت های تفکر انتقادی، پرسشنامه انگیزه درونی و تحلیل رفتار تعاملی در سامانه بود. یافته های کیفی نشان داد که عناصری مانند چالش های انطباق پذیر، روایت پردازی، آزادی عمل در مسیر یادگیری، و بازخورد توصیفی به موقع، نسبت به امتیاز و نشان صرف، ارتباط قوی تری با مهارت اندوزی پایدار دارند. نتایج کمی حاکی از آن است که گروه گیمیفیکیشن تلفیقی و روایتی به طور معناداری نمرات بالاتری در پس آزمون مهارت های فراشناختی (p<۰.۰۱) و زمان سپری شده در فعالیت های چالش برانگیز (p<۰.۰۵) نسبت به گروه امتیازی کسب کردند. نتیجه می گیرد که برای گذار از امتیاز به مهارت، طراحی گیمیفیکیشن باید بر مولفه های معناساز، عاملیت یادگیرنده و چالش های شناختی متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

گیمیفیکیشن ، آموزش مجازی ، مهارت اندوزی عمیق ، انگیزه درونی ، طراحی بازی وار