ارزیابی چالش های پیاده سازی حسابداری تعهدی در شهرداری ها و ارائه الگوی مطلوب برای گزارش گری مالی شفاف (بررسی موانع اجرایی و تطابق با استانداردهای حسابداری بخش عمومی)

پیاده سازی حسابداری تعهدی در شهرداری ها به عنوان گامی اساسی در جهت ارتقای شفافیت مالی، پاسخ گویی و کارایی تخصیص منابع شناخته می شود. با این حال، به دلیل ماهیت پیچیده عملیات شهرداری ها، وجود تنوع در درآمدها و هزینه ها، و ساختار سنتی نظام مالی دولتی در ایران، اجرای کامل این روش با چالش های متعددی مواجه است. این پژوهش با هدف ارزیابی چالش های پیاده سازی حسابداری تعهدی در شهرداری ها و ارائه الگوی مطلوب گزارش گری مالی شفاف، مبتنی بر تطابق با استانداردهای حسابداری بخش عمومی (IPSAS) انجام شده است. روش پژوهش، آمیخته (کیفی-کمی) با رویکرد اکتشافی است. در بخش کیفی، با ۱۸ نفر از مدیران مالی و حسابرسان ارشد شهرداری های کلانشهرها مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و موانع اجرایی در قالب ۴ مقوله اصلی (فنی-سیستمی، قانونی-ساختاری، رفتاری-مدیریتی و فرهنگی-آموزشی) شناسایی گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بین ۱۲۰ نفر از کارشناسان مالی توزیع شد و داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین چالش ها به ترتیب: ضعف سیستم های اطلاعاتی یکپارچه (بار عاملی ۰٫۸۷)، نبود استانداردهای بومی شده (۰٫۸۲)، مقاومت سازمانی در برابر تغییر (۰٫۷۹) و کمبود نیروی متخصص (۰٫۷۴) هستند. در پایان، الگوی پیشنهادی شامل گزارش های پنج گانه (صورت وضعیت مالی، صورت عملکرد مالی، صورت جریان وجوه نقد، صورت تغییرات خالص دارایی ها/بدهی ها و یادداشت های تفسیری شفاف) ارائه شده است. اعتبار الگو با استفاده از ضریب CVR (۷۸/۰) تایید شد. این پژوهش نشان می دهد که بدون اصلاح ساختارهای قانونی و سرمایه گذاری بر زیرساخت های فناوری اطلاعات، پیاده سازی کامل حسابداری تعهدی در شهرداری ها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

کلیدواژه ها:

حسابداری تعهدی ، شهرداری ، شفافیت گزارش گری مالی ، استانداردهای حسابداری بخش عمومی (IPSAS) ، موانع اجرایی.