بررسی نقش هوش مصنوعی در بازتعریف مهارت های فکری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در بازتعریف مهارت های فکری دانش آموزان انجام شده است. با توجه به گسترش روزافزون ابزارهای هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، ضرورت بازنگری در تعریف سنتی مهارت هایی همچون حل مسئله، تفکر انتقادی، خلاقیت و فراشناخت بیش از پیش احساس می شود. این مطالعه به روش ترکیبی اکتشافی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با ۱۸ نفر از متخصصان علوم تربیتی و هوش مصنوعی مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت و داده ها با روش تحلیل مضمون کدگذاری شدند. در بخش کمی، ۲۴۰ دانش آموز با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده و پرسشنامه محقق ساخته مهارت های فکری را تکمیل کردند. یافته های کیفی نشان داد که هوش مصنوعی منجر به ظهور چهار مضمون اصلی «تغییر در ماهیت حل مسئله»، «بازتعریف تفکر انتقادی به عنوان ارزیابی خروجی ماشین»، «خلاقیت توزیع شده انسان-ماشین» و «فراشناخت در مواجهه با نظام های توصیه گر» شده است. نتایج کمی نیز تفاوت معناداری را در نمرات مهارت های فکری دانش آموزان بر اساس میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی نشان داد (F=۱۲.۳۴, p<۰.۰۰۱). به طور مشخص، گروه با استفاده بالا از هوش مصنوعی در مولفه تفکر انتقادی نمرات پایین تری نسبت به گروه با استفاده متوسط کسب کردند (p<۰.۰۱). همچنین بین مهارت حل مسئله سنتی و خلاقیت توزیع شده همبستگی مثبت معناداری وجود داشت (r=۰.۴۵, p<۰.۰۱). نتیجه نهایی آنکه هوش مصنوعی نه تنها مهارت های فکری را حذف نمی کند، بلکه آن ها را در جهتی جدید و وابسته به تعامل انسان-ماشین بازتعریف می نماید. پیشنهاد می شود برنامه های درسی با تاکید بر سواد هوش مصنوعی و آموزش فراشناخت در تعامل با ماشین بازطراحی شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مهارت های فکری ، تفکر انتقادی ، بازتعریف آموزشی