بررسی راهکارهای کاهش بی نظمی و شلوغی کلاس در دانش آموزان دختر مدارس ابتدایی شهر گرگان در سال تحصیلی ۱۴۰۴

هدف از این پژوهش، شناسایی راهکارهای عملیاتی جهت کاهش بی نظمی، مدیریت رفتارهای پرتحرک و افزایش زمان مفید یادگیری در دانش آموزان دختر پایه سوم ابتدایی دبستان نیایش شهر گرگان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. مسئله اصلی پژوهش، هدررفت حدود ۶۰ درصد از زمان آموزشی کلاس ۳۲ نفره به دلیل رفتارهای مخل نظیر پچ پچ های مداوم، جابه جایی های بی هدف و ضعف در خودتنظیمی هیجانی، به ویژه در روزهای بارانی و محدودیت فضای فیزیکی بود. این مطالعه با رویکرد اقدام پژوهی (Action Research) در دو چرخه پیاپی اجرا شد. در چرخه اول، با تکیه بر شواهد ۱ (مشاهده ساختاریافته و پرسشنامه والدین)، ریشه های محیطی و نوروفیزیولوژیک بی نظمی شناسایی گردید. مداخلات انتخابی شامل بازطراحی ارگونومیک چیدمان کلاس (مدل شبه جزیره ای)، تدوین قرارداد رفتاری مشارکتی (منشور کلاس ما) و اجرای پروتکل «تخلیه انرژی هوشمند» (Brain Breaks) بود. در چرخه دوم، تمرکز بر درونی سازی نظم از طریق تکنیک های خودتنظیمی هیجانی و سیستم تقویت مثبت تیمی (قطره های همدلی) قرار گرفت. یافته های حاصل از شواهد ۲ نشان دهنده موفقیت چشمگیر مداخلات بود؛ به طوری که رفتارهای مخل از جمله پچ پچ و قطع کلام معلم ۷۹٪، جابه جایی های بی مورد ۸۳٪ و به هم ریختگی وسایل ۸۵٪ کاهش یافت. همچنین شاخص تمرکز و زمان مفید تدریس از ۴۰٪ در ابتدای پژوهش به ۸۵٪ در پایان دوره هشت هفته ای رسید. نتایج نشان داد که ترکیب مدیریت پیشگیرانه محیطی با آموزش مهارت های خودتنظیمی، فراتر از رویکردهای انضباطی سنتی، می تواند اتمسفر کلاس را از حالت تنشی به فضایی پویا و یادگیرنده تبدیل کند. این الگو می تواند به عنوان مدلی کاربردی برای معلمان مدارس ابتدایی در مدیریت کلاس های پرجمعیت مورد استفاده قرار گیرد.