تبیین سازوکارهای شکل گیری «هویت حرفه ای» در طول چهار ترم کارورزی فرهنگیان: مطالعه طولی

هویت حرفه ای معلمان به عنوان یکی از مولفه های کلیدی کیفیت آموزشی و توسعه حرفه ای در تربیت معلم مطرح است و شکل گیری آن تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، اجتماعی و محیطی قرار دارد. این پژوهش با هدف تبیین سازوکارهای شکل گیری هویت حرفه ای دانشجویان فرهنگیان در طول چهار ترم کارورزی، با رویکرد مروری تحلیلی و مطالعه طولی منابع معتبر فارسی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مطالعات منتشر شده در حوزه تربیت معلم و هویت حرفه ای دانشجو–معلمان ایرانی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۴ بوده و ده مقاله معتبر که معیارهای ورود پژوهشی را دارا بودند، انتخاب و تحلیل شده اند.یافته ها نشان داد که هویت حرفه ای دانشجو–معلمان یک فرآیند پویا، چندبعدی و طولی است که تحت تاثیر چهار عامل اصلی شکل می گیرد: تجربه عملی و کارورزی، تعاملات مدرسه ای و بازخورد معلمان راهنما، عوامل روانشناختی و فردی، و تغییرات طولی در طول دوره کارورزی. تجربه عملی موجب توسعه مهارت ها و بازاندیشی حرفه ای دانشجو–معلمان می شود و تعاملات مدرسه ای، بازخوردهای مثبت و حمایت محیطی اعتماد به نفس و انگیزه آنان را تقویت می کند. همچنین، عوامل روانشناختی مانند خودکارآمدی و توانمندسازی روانشناختی نقش میانجی در تبدیل تجربه عملی و بازخوردها به هویت حرفه ای ایفا می کنند. تحلیل طولی نشان داد که هویت حرفه ای در طول ترم های کارورزی به صورت تدریجی و تجمعی توسعه می یابد و تنها حاصل تعامل مستمر میان تجربه عملی، بازخورد و عوامل روانشناختی است.نتایج پژوهش بر ضرورت طراحی دوره های کارورزی طولانی مدت و نظام مند، ارائه بازخوردهای ساختاریافته، ایجاد محیط های حمایتی و تقویت عوامل روانشناختی دانشجو–معلمان تاکید دارد. این مطالعه چارچوب مفهومی روشن و سیستماتیک برای تحلیل فرآیند شکل گیری هویت حرفه ای ارائه می کند و می تواند به بهبود برنامه های تربیت معلم و ارتقای کیفیت آموزش در مدارس کمک نماید. یافته ها همچنین مسیر پژوهش های آینده را در زمینه تعامل عوامل روانشناختی، تجربه عملی و بازخورد مدرسه ای در توسعه هویت حرفه ای روشن می سازند.

کلیدواژه ها:

هویت حرفه ای ، کارورزی فرهنگیان ، توسعه حرفه ای ، تعاملات مدرسه ای ، مطالعه طولی ، تجربه عملی ، بازخورد ، توانمندسازی روانشناختی