نقش آموزش ادبیات فارسی در پرورش خلاقیت، تخیل و مهارت های بیان هنری دانش آموزان با بهره گیری از ، فناوری های نوین

آموزش ادبیات فارسی در نظام آموزشی ایران، همواره به عنوان یکی از ارکان اصلی انتقال میراث فرهنگی، زبانی و هویتی نسل ها مطرح بوده است. با این حال، در دهه های اخیر و به ویژه با گسترش شتابان فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی، روش های سنتی آموزش ادبیات که عمدتا مبتنی بر حفظیات، شرح لغوی متن و تحلیل های قالبی هستند، ناکارآمدی خود را در پاسخگویی به نیازهای عصر دیجیتال نشان داده اند. از مهم ترین اهداف تربیتی نظام آموزش و پرورش، پرورش نیروهای خلاق، توانا در تخیلورزی و مسلط بر بیان هنری است. این در حالی است که ادبیات فارسی به دلیل برخورداری از ظرفیت های بی نظیری چون تصویرسازی شاعرانه، روایت پردازی نمادین، چندلایگی معنا و امکان تفسیرهای باز، به طور ذاتی می تواند بستری مناسب برای رشد خلاقیت و تخیل فراهم آورد. اما مسئله اساسی آن است که چگونه می توان از گنجینه غنی ادب فارسی، در عصر حاکمیت رسانه های دیجیتال و هوش مصنوعی، برای شکوفاسازی استعدادهای هنری دانش آموزان بهره برد؟ پژوهش حاضر که با روش ترکیبی (کمی-کیفی) و با رویکرد تحلیلی-کاربردی انجام شده است، به بررسی نقش فناوری های نوین در تحول آموزش ادبیات فارسی و تاثیر آن بر پرورش خلاقیت، تقویت قوه تخیل و ارتقای مهارت های بیان هنری در میان دانش آموزان دوره اول و دوم متوسطه می پردازد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از فناوری هایی نظیر چندرسانه های تعاملی، نرم افزارهای داستان سازی دیجیتال، پادکست های ادبی، تورهای مجازی از موزه های نسخ خطی، شبکه های اجتماعی ادبی، بازی های جدی (Serious Games) مبتنی بر روایت، و ابزارهای هوش مصنوعی مولد (مانند مدل های زبانی برای تکمیل شعر یا خلق داستان وارونه)، می تواند فرآیند یادگیری ادبیات را از حالت انفعالی به کنشی، از تک بعدی به چندحسی، و از حافظه محور به خلاقیت محور تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

آموزش ادبیات فارسی ، خلاقیت ادبی ، تخیل و تصویرسازی ، بیان هنری ، فناوری های نوین آموزشی ، داستان سرایی دیجیتال ، واقعیت افزوده در آموزش ، هوش مصنوعی در ادبیات