اثر بخشی توانبخشی شناختی چند بعدی بر مهارت های اجتماعی و تنظیم هیجان در دانش آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیش فعالی

اختلال نارسایی توجه بیش فعالی یکی از شایع ترین اختلالات عصب تحولی در دوران کودکی و نوجوانی است که با مشکلاتی نظیر نقص توجه، تکانشگری، بیش فعالی، ضعف در کنترل هیجان و اختلال در روابط اجتماعی همراه می باشد. دانش آموزان مبتلا به این اختلال معمولا در برقراری ارتباط موثر با همسالان، رعایت قوانین اجتماعی، مدیریت هیجان ها و سازگاری با محیط مدرسه با چالش های متعددی روبه رو هستند. این مشکلات می تواند بر عملکرد تحصیلی، روابط بین فردی و سلامت روان آنان تاثیر منفی بگذارد. در سال های اخیر، توانبخشی شناختی چندبعدی به عنوان یکی از رویکردهای نوین مداخله ای مورد توجه متخصصان قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی چندبعدی بر مهارت های اجتماعی و تنظیم هیجان در دانش آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی انجام شده است.در این پژوهش، توانبخشی شناختی چندبعدی شامل مجموعه ای از تمرینات شناختی، رفتاری و هیجانی با هدف بهبود توجه، حافظه کاری، کنترل بازداری، انعطاف پذیری شناختی و مدیریت هیجان مورد استفاده قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد اجرای برنامه های توانبخشی شناختی موجب بهبود قابل توجه مهارت های اجتماعی دانش آموزان شده است. دانش آموزان پس از دریافت مداخلات، توانایی بیشتری در برقراری ارتباط با همسالان، همکاری گروهی، کنترل رفتارهای تکانشی و رعایت هنجارهای اجتماعی نشان دادند. همچنین نتایج حاکی از آن بود که توانبخشی شناختی در ارتقای تنظیم هیجان نیز موثر بوده و موجب کاهش رفتارهای پرخاشگرانه، اضطراب و واکنش های هیجانی شدید گردیده است.بر اساس نتایج پژوهش، توانبخشی شناختی چندبعدی می تواند به عنوان رویکردی موثر در بهبود عملکرد شناختی، هیجانی و اجتماعی دانش آموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی مورد استفاده قرار گیرد. بهره گیری از این روش در مدارس و مراکز مشاوره می تواند زمینه سازگاری بهتر این دانش آموزان با محیط آموزشی و اجتماعی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

توانبخشی شناختی ، مهارت های اجتماعی ، تنظیم هیجان ، اختلال نارسایی توجه بیش فعالی ، دانش آموزان ، کنترل هیجان ، عملکرد شناختی ، مداخلات روان شناختی ، بیش فعالی ، آموزش شناختی