بررسی تطبیقی وحی و الهام از منظر الهیاتی و عرفانی

وحی و الهام، دو مفهوم بنیادین در الهیات ادیان ابراهیمی و سنت های عرفانی هستند که به شیوه های ارتباط فراطبیعی خداوند با انسان اشاره دارند. این پژوهش با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی وجوه اشتراک و افتراق این دو مفهوم از منظر الهیات اسلامی، الهیات مسیحی و سنت عرفانی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که در هر دو سنت الهیاتی، وحی پدیده ای خاص پیامبران و دارای خصلت الزام آور و تشریعی است، در حالی که الهام جنبه ای عمومی تر داشته و اولیای الهی و حتی مومنان عادی می توانند از آن بهره مند شوند. در سنت عرفان اسلامی، تمایز ظریفی میان وحی رسالی و کشف معنوی یا الهام اولیا ترسیم شده است (چیتیک، ۱۳۸۳). از منظر معرفت شناختی، هر دو پدیده از سنخ علم حضوری و افاضی محسوب می شوند، اما وحی از عصمت ذاتی برخوردار است، در حالی که الهام نیازمند عرضه به معیارهای شریعت برای تشخیص صحت است (طباطبایی، ۱۳۶۲). این مقاله در نهایت به تبیین مرزهای دقیق این دو مفهوم و نسبت آن ها با یکدیگر می پردازد.

کلیدواژه ها:

وحی ، الهام ، کشف عرفانی ، تجربه دینی ، الهیات تطبیقی ، نبوت ، ولایت