پیش بینی گرایش به مصرف مواد مخدر بر اساس کارکرد خانواده و مهارت های مقابله ای با نقش میانجی تاب آوری در معتادان تحت درمان با متادون شهر شهرکرد

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف پژوهش حاضر، پیش بینی گرایش به مصرف مواد مخدر بر اساس کارکرد خانواده و مهارت های مقابله ای با نقش میانجی تاب آوری در معتادان تحت درمان با متادون شهر شهرکرد بود. روش: پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل معتادان تحت درمان با متادون بود و داده ها با استفاده از پرسشنامه های استاندارد مهارت های مقابله ای لازاروس و فولکمن (۱۹۸۸)، تاب آوری کونور و دیویدسون (۲۰۰۳)، کارکرد خانواده مک مستر (۱۹۵۰) و گرایش به مصرف مواد فرجاد (۱۳۸۵) جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار Smart PLS نسخه ۳.۲.۸ و آزمون معناداری ضرایب مسیر با روش بوت استرپ استفاده گردید. یافته ها: کارکرد خانواده رابطه مثبت و معناداری بر تاب آوری داشت (β=۰.۵۱، t=۹.۲۴، p<۰.۰۰۱) و تاب آوری نیز رابطه منفی و معناداری بر گرایش به مصرف مواد نشان داد (β=-۰.۴۶، t=۸.۱۵، p<۰.۰۰۱). همچنین هر دو نوع مهارت مقابله ای، یعنی مقابله مسئله مدار و مقابله هیجان مدار، به طور مثبت و معنادار تاب آوری را افزایش دادند (به ترتیب β=۰.۵۶ و β=۰.۴۷، p<۰.۰۰۱) و به صورت مستقیم نیز گرایش به مصرف مواد را کاهش دادند (به ترتیب β=-۰.۳۴ و β=-۰.۳۱، p<۰.۰۰۱). علاوه بر این، اثر مستقیم کارکرد خانواده بر گرایش به مصرف مواد منفی و معنادار بود (β=-۰.۲۷، t=۴.۳۲، p<۰.۰۰۱) و رابطه غیرمستقیم کارکرد خانواده و مهارت های مقابله ای (در هر دو بعد مسئله مدار و هیجان مدار) از طریق تاب آوری نیز معنادار گزارش شد که نشان می دهد تاب آوری بخشی از اثر خانواده و سبک های مقابله ای را به گرایش به مصرف منتقل می کند. نتیجه گیری: در مجموع، یافته ها نشان داد گرایش به مصرف مجدد مواد در معتادان تحت درمان با متادون شهرکرد به طور معناداری تحت تاثیر کارکرد خانواده، مهارت های مقابله ای مسئله مدار و هیجان مدار و تاب آوری قرار دارد؛ به گونه ای که بهبود کارکرد خانواده و تقویت هر دو نوع مهارت مقابله ای، هم به صورت مستقیم و هم از طریق افزایش تاب آوری، باعث کاهش گرایش به مصرف مواد می شود.

کلیدواژه ها:

گرایش به مصرف مواد مخدر ، کارکرد خانواده ، مهارت های مقابله ای ، تاب آوری ، معتادان تحت