از شعر تا زندگی: بررسی تطبیقی جایگاه طبیعت در اشعار سهراب سپهری و سبک زندگی مدرن دانش آموزان بر اساس نقد بوم گرا

در جهان معاصر، گسست وجودی میان انسان و محیط زیست به یکی از بحران های بنیادین در حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه طبیعت در اشعار سهراب سپهری و سبک زندگی مدرن دانش آموزان به انجام رسیده است تا دلالت های تربیتی نهفته در ادبیات بوم گرا را برای مقابله با بحران های زیستی و پدیده «اختلال کمبود طبیعت» تبیین نماید. روش پژوهش، کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد «نقد بوم گرا» است که با واکاوی متون ادبی و تطبیق آن با واقعیت های تربیتی صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که میان جهان بینی طبیعت محور سپهری و زیست جهان دانش آموز مدرن، تضادی بنیادین وجود دارد؛ در حالی که سپهری بر مفاهیمی چون «تماشا»، «وحدت وجود با عناصر طبیعی» و «تقدس اشیا» تاکید می ورزد، سبک زندگی دانش آموز مدرن تحت تاثیر انزوای دیجیتال، سرعت و مصرف گرایی، دچار نوعی «نابینایی محیطی» و فقر حسی شده است. تحلیل تطبیقی حاکی از آن است که زیستن در فضاهای بسته آپارتمانی و غرق شدگی در واقعیت مجازی، دانش آموز را از «زمان زنده» و آرامش جاری در طبیعت دور کرده و نگاه او را به جهان، به نگاهی ابزاری و سودمحور تقلیل داده است. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که اشعار سهراب سپهری قابلیت تبدیل شدن به یک منشور «آموزش بوم گرا» در نظام آموزشی را داراست تا با بازسازی پیوند عاطفی و معرفتی میان دانش آموز و زیست بوم، پادزهری برای استرس های مدرن و ابزاری برای تحقق تربیت پایدار و اخلاق محیط زیستی باشد.

کلیدواژه ها:

سهراب سپهری ، سبک زندگی دانش آموز ، نقد بوم گرا ، اختلال کمبود طبیعت.