بررسی پرورشی و آموزشی آثار استفاده بیش ازحد از فناوری های یادگیری و رسانه های دیجیتال بر کارکردهای شناختی (توجه، تمرکز و حافظه کاری) و کیفیت عملکرد تحصیلی دانش آموزان

فناوری های یادگیری، از قبیل رایانه ها، تبلت ها، تلفن های هوشمند، نرم افزارهای آموزشی، شبکه های اجتماعی، بازی های دیجیتال و پلتفرم های یادگیری آنلاین، به تدریج به اجزایی جدایی ناپذیر از فرایند آموزش و یادگیری تبدیل شده اند. این ابزارها، در کنار فرصت های بی سابقه ای که برای دسترسی به اطلاعات، یادگیری تعاملی، شخصی سازی آموزش و افزایش انگیزش تحصیلی فراهم می کنند، نگرانی های جدی تربیتی، روان شناختی و شناختی را نیز برانگیخته اند؛ به ویژه زمانی که استفاده از آن ها از حد اعتدال خارج شده و به مصرف افراطی و کنترل نشده می انجامد. دوران دانش آموزی، یکی از حساس ترین و سرنوشت سازترین مراحل رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی انسان به شمار می رود. در این دوره، کارکردهای شناختی پایه مانند توجه، تمرکز، حافظه کاری و کنترل اجرایی به طور تدریجی شکل می گیرند و تثبیت می شوند و نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، پیشرفت تحصیلی و موفقیت های آینده فرد ایفا می کنند. هرگونه عامل محیطی که این فرایندهای حساس را تحت تاثیر قرار دهد، می تواند پیامدهای کوتاه مدت و بلندمدتی بر عملکرد تحصیلی و رشد کلی دانش آموزان برجای گذارد. از این منظر، بررسی آثار استفاده بیش ازحد از فناوری های یادگیری و رسانه های دیجیتال بر کارکردهای شناختی دانش آموزان، ضرورتی علمی و تربیتی محسوب می شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی پرورشی و آموزشی آثار استفاده بیش ازحد از فناوری های یادگیری و رسانه های دیجیتال بر کارکردهای شناختی (توجه، تمرکز و حافظه کاری) و کیفیت عملکرد تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مغز کودکان و نوجوانان به دلیل انعطاف پذیری عصبی بالا، به شدت تحت تاثیر الگوهای محرکی محیطی قرار می گیرد. رسانه های دیجیتال، با ویژگی هایی همچون سرعت بالای انتقال اطلاعات، چندوظیفگی (Multitasking)، تحریک مداوم حواس، تغییر سریع محرک ها و وابستگی به پاداش های فوری، الگوهای پردازش اطلاعات را دگرگون می کنند. اگرچه این ویژگی ها ممکن است در کوتاه مدت باعث افزایش جذابیت یادگیری شوند، اما استفاده افراطی و مداوم از آن ها می تواند به تضعیف توجه پایدار، کاهش توان تمرکز عمیق، افت حافظه کاری و دشواری در پردازش شناختی عمیق منجر شود. این پیامدها به طور مستقیم و غیرمستقیم بر کیفیت عملکرد تحصیلی دانش آموزان اثرگذارند.

کلیدواژه ها:

فناوری ، رسانه دیجیتال ، تمرکز ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان