تلفیق برنامه درسی تربیت بدنی با دروس پایه ابتدایی: طراحی و اعتبارسنجی مدل «حرکت در یادگیری» برای بهبود کارکردهای شناختی و هیجانی دانش آموزان کلاس سوم

با توجه به اهمیت تحرک بدنی در رشد شناختی کودکان و کاهش زمان فعالیت بدنی در مدارس، این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل تلفیقی «حرکت در یادگیری» برای پیوند دروس پایه (ریاضی، علوم، فارسی) با فعالیت های بدنی هدفمند در پایه سوم ابتدایی انجام شد.این پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) در دو فاز اجرا شد. در فاز کیفی با ۲۵ نفر از متخصصان تربیت بدنی، علوم تربیتی و معلمان مجرب با روش نمونه گیری هدفمند مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام و مدل اولیه طراحی شد. در فاز کمی، مدل در قالب یک طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بر روی ۶۰ دانش آموز پایه سوم (۳۰ نفر گروه آزمایش، ۳۰ نفر گروه کنترل) اجرا شد. مداخله به مدت ۱۲ هفته (هفته ای سه جلسه ۳۰ دقیقه ای) انجام گرفت. ابزارها شامل آزمون توجه و تمرکز (IVA-۲)، پرسشنامه خودپنداره تحصیلی (SCS)، آزمون پیشرفت تحصیلی معلم ساخت و چک لیست مشاهده رفتار بودند. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و آزمون t وابسته در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند.تحلیل کیفی منجر به طراحی مدل MOVIN با پنج بعد شد: ۱) هدف گذاری تلفیقی ۲) طراحی فعالیت های حرکی-شناختی ۳) اجرا در فضای کلاس/پیش آموزشگاه ۴) بازخورد و انعکاس ۵) ارزیابی پویا. نتایج کمی نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بهبود معناداری در توجه انتخابی (p<۰.۰۰۱، η²=۰.۴۲)، خودپنداره تحصیلی (p<۰.۰۱، η²=۰.۳۱) و پیشرفت تحصیلی ریاضی و علوم (p<۰.۰۱) داشت. همچنین کاهش معناداری در رفتارهای بی قراری حرکتی در کلاس درس مشاهده شد.مدل MOVIN به عنوان یک چارچوب عملیاتی اثربخش، می تواند به طور همزمان اهداف آموزشی و حرکتی را محقق ساخته و به عنوان یک راهبرد نوین در برنامه درسی ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. اجرای این مدل نیازمند آموزش معلمان، بازنگری در فضای فیزیکی و تغییر نگرش در برنامه ریزی درسی است.

کلیدواژه ها:

تلفیق برنامه درسی ، تربیت بدنی ، آموزش ابتدایی ، فعالیت بدنی مبتنی بر کلاس درس ، کارکردهای شناختی ، مدل MOVIN.