تبیین الگوی حکمرانی چندسطحی برای هم سوسازی سیاست های ملی و منطقه ای در توسعه شهری پایدار ایران: رهیافتی مبتنی بر تحلیل شبکه سیاستی

تحقق توسعه شهری پایدار در گرو هم اهنگی و انسجام سیاست ها در سطوح مختلف حکمرانی است. در ایران، علی رغم تدوین اسناد بالادست ملی متعدد، شکاف عمیقی بین اهداف کلان توسعه پایدار در سطح ملی و برنامه های عملیاتی در سطوح منطقه ای و شهری مشاهده می شود. این پژوهش با هدف تبیین الگوی حکمرانی چندسطحی کارآمد برای هم سوسازی سیاست های ملی و منطقه ای در حوزه توسعه شهری پایدار انجام شده است. روش تحقیق، کیفی با راهبرد ترکیبی تحلیل محتوای اسناد و تحلیل شبکه سیاستی است. جامعه ی آماری شامل اسناد کلان ملی (برنامه های توسعه، سند آمایش سرزمین، قوانین بودجه) و همچنین ۲۵ نفر از خبرگان و سیاست گذاران سطوح ملی، منطقه ای و محلی است که با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین موانع هم سوسازی، ناهماهنگی های ساختاری (مانند موازیکاری نهادی و فقدان مکانیزم های نظارتی یکپارچه)، ناهمخوانی محتوایی (تضاد اهداف کلان با سازوکارهای تخصیص منابع) و ضعف در تعامل شبکه کنشگران است. تحلیل شبکه سیاستی، پراکندگی و فقدان بازیگران پیونددهنده موثر در شبکه حکمرانی کنونی را آشکار می سازد. در پاسخ، مدل مفهومی چهاربعدی پژوهش شامل ابعاد نهادی، اطلاعاتی، مالی و ارزیابی-نظارتی طراحی شده است که بر ایجاد «شورای عالی هماهنگی توسعه پایدار شهری و منطقه ای، «سامانه یکپارچه پایش سیاست ها، «صندوق توسعه پایدار مشترک و «نظام ارزیابی اثرات پایداری تاکید دارد. نتایج نشان می دهد که عبور از حکمرانی بخشی و عمودی به سمت حکمرانی شبکه ای و چندسطحی، شرط ضروری برای تحقق عینی اهداف توسعه پایدار شهری در ایران است. این پژوهش الگومی عملیاتی برای سیاست گذاران فراهم می کند تا با تقویت پیوندهای افقی و عمودی میان سطوح حکمرانی، زمینه اجرای موثر سیاست های توسعه شهری پایدار را فراهم نمایند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی چندسطحی ، توسعه شهری پایدار ، هم سوسازی سیاستی ، تحلیل شبکه سیاستی ، برنامه ریزی منطقه ای ،