مسئولیت کیفری ناشی از فعالیت های مرتبط با رمزارزها در حقوق ایران: چالش ها و راهکارها‎ ‎

ظهور و گسترش روزافزون رمز ارزها به عنوان یکی از جلوه های نوین فناوری مالی، چالش های بی سابقه ای را برای نظام عدالت کیفری ایران در زمینه انتساب بزه و اجرای عدالت به همراه داشته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چالش های احراز مسئولیت کیفری ناشی از فعالیت های مرتبط با رمز ارزها در حقوق ایران و ارائه راهکارهای متناسب با آن سامان یافته است. این تحقیق با رویکردی کیفی و روش «توصیفی-تحلیلی» انجام شده و ابزار گردآوری داده ها، مطالعات کتابخانه ای است. یافته های پژوهش نشان می دهد که چالش های موجود در دو ساحت کلان قابل دسته بندی هستند: نخست، عرصه «فنی-اجرایی» که شامل گمنامی کاربران، ماهیت فرامرزی بلاک چین، دشواری ردیابی سایبری و فقر دانش تخصصی ضابطان است و دوم، عرصه «تقنینی-فقهی» که ریشه در خلا جرم انگاری های اختصاصی، تکیه بر قوانین کیفری سنتی و عدم تبیین دقیق جایگاه دارایی های دیجیتال در پرتو فقه حکومتی دارد. در نتیجه گیری مقاله، گذار از رویکرد انفعالی یا ممنوعیت مطلق به سوی «تنظیم گری فعال مبتنی بر فقه حکومتی» پیشنهاد می گردد. تدوین قوانین شفاف جهت تعیین حدود مسئولیت پلتفرم های واسط، الزام سخت گیرانه به اجرای پروتکل های احراز هویت، ایجاد هماهنگی های نهادی و تدوین شیوه نامه های تخصصی استخراج ادله الکترونیکی، از جمله راهبردهای بنیادین برای صیانت از امنیت اقتصادی جامعه معرفی شده اند‎.‎

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، رمز ارزها ، حقوق کیفری ایران ، فقه حکومتی ، تنظیم گری مقرراتی‎.‎