موانع و چالش های توسعه سرمایه اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران

طی چند دهه اخیر در مباحث توسعه علاوه بر سرمایه های انسانی ،فیزیکی و اقتصادی که در دیدگاههای سنتی توسعه مطرح بود، سرمایه اجتماعی به Social Capita ) توجه شده است. سرمایه اجتماعی مفهومی فرا رشته ای بین علوم انسانی به نقش نیروهای اجتماعی در توسعه جوامع می پردازد و اقتصاد دانان و جامعه شناسان در بررسی های اقتصادی و اجتماعی جوامع توسعه یافته به این مفهوم توجه دارند. این رویکرد ، نشان دهنده اهمیت نقش ساختارها و روابط اجتماعی بر متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حوامع می باشد. از سوی دیگرمطالعه روند رشد وتوسعه کشورها بیانگر این واقعیت است که سایرسرمایه ها در صورت بهره گیری از سرمایه اجتماعی سبب رشد و توسعه یک جامعه می شوند . زمانی که سرمایه اجتماعی وجود دارد ، کنش های اجتماعی تسهیل می شودو هرینه تعاملات کاهش می یابد . ثبات و انسجام اجتماعی به همراه همکاری و مشارکت اجتماعی که از مولفه های سرمایه اجتماعی هستند ، شروط لازم برای توسعه می باشند لذا به دلیل اهمیت روز افزون این مفهوم در حوزه برنامه ریزی توسعه در ایران در این نوشته به بررسی مفهوم سرمایه اجتماعی ، بررسی میزان آن در کشور ایران و راهکارهای ایجاد ، حفط و گسترش سرمایه اجتماعی در ایران پرداخته ایم . در این بررسی از روش اسنادی استفاده شده است . سرمایه اجتماعی ، یا بعد معنوی یک اجتماع ، میراثی تاریخی است که از طریق تشویق افراد به «مشارکت» در تعاملات اجتماعی ، قادر است به حل میزان بیشتری از معضلات موجود در آن اجتماع ، فائق آید و حرکت به سوی رشد وتوسعه شتابان اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی و ... را امکان پذیر سازد. در واقع ، سرمایه اجتماعی را می توان در کنار سرمایه های اقتصادی و انسانی ، بخشی از ثروت ملی به حساب آورد که بستر مناسبی برای بهره برداری از سرمایه انسانی و فیزیکی (مادی) و راهی برای نیل به موفقیت قلمداد می شود . بدون سرمایه اجتماعی ، هیچ اجتماعی به هیچ سرمایه ای نمی رسد ، به طوری که بسیاری از گروه ها، سازمان ها و جوامع انسانی ، بدون سرمایه اقتصادی و صرفا با تکیه بر سرمایه انسانی و اجتماعی توانسته اند به موفقیت دست یابند ، اما هیچ مجموعه انسانی ، بدون سرمایه اجتماعی نمی تواند اقدامات مفید و هدفمندی انجام دهد. نظر به اهمیت موضوع در کشور ایران در این نوشته به رمینه پیدایش و بررسی مفهوم "سرمایه اجتماعی " و نطریه های آن ، ابعاد و مو لفه های آن و همچنین جنبه منفعت عمومی سرمایه اجتماعی ،نقش دولت در ایجاد سرمایه اجتماعی ، کارکردهای مثبت و منفی آن ، وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران و دلایل عدم رشد آن و راهکارهای برای رشد سرمایه اجتماعی در ایران پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، کارکردهای مثبت و منفی آن ، وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران.