تبیین نقش نور در ایجاد مطلوبیت فضایی ایستگاه های مترو با رویکرد ایمنی و امنیت

این مقاله به بررسی نقش نور در ارتقای مطلوبیت فضایی ایستگاه­های مترو با تمرکز بر ایمنی و امنیت می پردازد. با توجه به ماهیت زیرزمینی و اغلب تاریک ایستگاه های مترو، نورپردازی مناسب نه تنها برای جهت یابی و دید مناسب ضروری است، بلکه به طور قابل توجهی بر احساس امنیت و آسایش کاربران تاثیر می گذارد. هدف از این پژوهش، تبیین جایگاه و نقش نور در مطلوبیت فضایی ایستگاه های زیرزمینی مترو و درک عوامل موثر بر تجربه کاربر و ایجاد فضایی امن و ایمن برای مسافران است؛ توجه به ملاحظات دفاع غیرعامل در این فضاها، مصونیت بخش بوده و به عنوان یکی از مولفه های برتری قدرت و امنیت در زمان بحران خواهند بود. روش تحقیق در این پژوهش     توصیفی- تحلیلی است و روش جمع آوری داده ها از طریق تکمیل پرسشنامه می باشد. پس از شناسایی شاخص ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مراجعه به منابع معتبر، جهت ارزیابی این شاخص ها از نظرات کارشناسان متخصص با استفاده از ابزار پرسشنامه در زمینه محتوای آزمون موردنظر استفاده می شود و با توضیح اهداف آزمون برای آن ها و ارائه تعاریف عملیاتی مربوط به محتوای سوالات به آن ها، از آن ها خواسته می شود تا هریک از سوالات طبقه بندی کنند. در گام بعدی پرسشنامه شماره دو در ۱۰ ایستگاه زیرزمینی مترو تهران (امام حسین علیه السلام، دروازه شمیران، امام خمینی (ره)، شهید نواب صفوی، میدان ولی عصر (عج)، تئاتر شهر، توحید، دروازه دولت، میدان شهداء و شادمان) توزیع شد؛ تا نقش و اثر هریک از مولفه های کیفیت نور در راستای ارتقاء شاخص های ایمنی و امنیت بررسی شده و مشخص گردد در چه وضعیتی قرار دارند. برای تجزیه و تحلیل پرسشنامه از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج نشان می دهد از بین ۱۹ شاخص مطلوبیت فضایی شاخص های: ایمنی و امنیت به همراه خوانایی، دسترسی و ارتباطات با CVR برابر ۶۸/۰ بیش ترین تاثیر را در ایجاد مطلوبیت فضایی در ایستگاه های زیرزمینی مترو را دارند. لذا نورپردازی مناسب و برنامه ریزی شده با در نظر گرفتن جنبه های روان شناختی و رفتاری کاربران، می تواند به طور موثری سطح ایمنی و امنیت را در ایستگاه های مترو افزایش داده و درنهایت به بهبود تجربه کلی مسافران کمک نماید.

کلیدواژه ها:

پدافند غیرعامل ، ایمنی و امنیت ، مطلوبیت فضایی ، نور ، ایستگاه های مترو