مدل مطلوب ارتباطات میان فرهنگی در موقعیت تعارض میان فرهنگی (تحلیل مضمون داستان قرآنی حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبا)

در دنیای کنونی، ارتباطات میان فرهنگی نقشی اساسی در تعاملات بین المللی ایفا می کند، اما گاهی تفاوت های میان فرهنگی زمینه ساز تعارض می گردند که مدیریت موثر آن ها ضروری است. داستان قرآنی حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبا نمونه ای شاخص از مدیریت تعارض میان فرهنگی در ارتباطات میان فرهنگی است. این پژوهش با هدف ارائه الگویی از ارتباطات میان فرهنگی در موقعیت تعارض به تحلیل مضمون این داستان قرآنی پرداخته تا مدلی مطلوب برای این نوع از ارتباطات معاصر ارائه دهد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون آیات ۲۰ تا ۴۳ سوره نمل قرآن کریم و تفاسیر مرتبط است. برای استخراج و کدگذاری مضامین و اطمینان از دقت، از روش شش مرحله ای تحلیل مضمون استفاده شده و ابزار تحلیل شبکه مضمون بوده است. یافته ها نشان می دهند که این داستان الگویی جامع از صلاحیت ارتباطات میان فرهنگی (ICC) در موقعیت تعارض میان فرهنگی را ارائه می دهد. این الگو در سه محور اصلی شامل «مدیریت تعارض میان فرهنگی» (شناسایی دقیق منشا تعارضات در نظام حکمرانی، اعتقاد و قدرت و اهمیت گفتگوی سازنده و دیپلماسی هوشمندانه با پرهیز هوشمندانه از خشونت)، «راهبردهای ارتباطی میان فرهنگی» (رصد هوشمندانه، ارتباطات رسمی دیپلماتیک، دیپلماسی قهری و دیپلماسی علمی و فناوری) که نشان دهنده انعطاف، گشودگی، ثبات، حساسیت میان فرهنگی، قدرت چانه زنی و روابط دوجانبه هستند و با سازه های اصلی ICC منطبق اند و «فرایند تحول فرهنگی» شامل مراحل (مواجهه با موقعیت جدید، مشورت و تامل، ارزیابی موقعیت و مواجهه و تحول نگرش) که تجسم ابعاد سه گانه شناختی، عاطفی و رفتاری ICC است، سازماندهی شده است. نتیجه اصلی پژوهش ارائه مدل یکپارچه ارتباطات میان فرهنگی در موقعیت تعارض میان فرهنگی است که مستلزم ترکیب قدرت نرم و سخت همراه با درک عمیق از پیشینه فرهنگی طرف مقابل است.

کلیدواژه ها:

ارتباطات میان فرهنگی ، تعارض میان فرهنگی ، مدیریت تعارض ، حضرت سلیمان (ع) ، ملکه سبا ، قرآن کریم