برآورد اثرات سناریوهای احتمالی خالص مهاجرت بر شاخص های باروری در ایران تا سال ۱۴۲۰

هدف این مقاله پاسخ گویی به این سوال است که با استمرار سطح فعلی یا سناریوهای قابل انتظار خالص مهاجرتی و نیز برآورد و پیش بینی سهم خالص مهاجرت در تغییرات باروری، شاخص های باروری ایران تا سال ۱۴۲۰ چه تغییراتی می کند؟ این پژوهش با بهره گیری از مدل های جمعیت شناختی انجام شده و از داده های سرشماری سال های ۱۳۹۵- ۱۳۷۵ برای برآورد خالص مهاجرت استفاده شده است. نتایج نشان می دهند که سهم اثر خالص مهاجرتی بر کاهش میزان باروری کل در دهه ۱۳۹۵-۱۳۸۵، برابر با ۰۸/۰- بچه است. با روند افزایشی خالص مهاجرت منفی و رسیدن آن به بدبینانه ترین سناریو (۴- در هزار)، میزان باروری کل کشور به ۴۲/۱ بچه به ازای هر زن تا سال ۱۴۲۰ کاهش می یابد. بالعکس، در صورت تعدیل و کاهش خالص مهاجرت منفی و رسیدن آن به صفر تا سال ۱۴۲۰، انتظار می رود که میزان باروری کل تا ۱/۲ بچه به ازاء هر زن افزایش یابد. همچنین، در صورت افزایش میزان باروری کل به ۵/۲ بچه تا سال ۱۴۰۷، مطابق با اهداف برنامه هفتم توسعه، همراه با تدوین سیاستی در جهت کاهش خالص مهاجرت منفی و رساندن آن به عدد صفر، زمینه افزایش میزان باروری کل تا ۷/۲ بچه به ازای هر زن تا سال ۱۴۲۰ فراهم خواهد شد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که در شرایط فعلی، خالص مهاجرت منفی، یکی از عوامل اصلی موثر بر کاهش سطح باروری در کشور است و نتیجه اجرای سیاست افزایش باروری، بدون توجه به مدیریت خالص مهاجرت ها در کشور، کم اثر و حتی خنثی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خالص مهاجرت ، مدل کاسترو- راجرز ، پیش بینی مهاجرت ، مولفه های اصلی ، سیاست های جمعیتی