جایی در میان اردوگاه و شهر: بازاندیشی در ادبیات پناهندگی و مطالعات شهری از خلال تجربه زندگی افغانستانی های ساکن مشهد

این مقاله به بررسی شکل های گوناگون روابط اجتماعی و شیوه های «باهم بودن» می پردازد که پناهجویان افغانستانی در ایران شکل می دهند و تجربه آن ها را در نسبت با دو رویکرد مسلط تحلیل می کند: نخست، ادبیات مطالعات پناهندگی در خاورمیانه که اردوگاه ها را فضاهایی بسته می بیند و بر تداوم پیوندهای خویشاوندی و روستایی در محل جدید زندگی تاکید دارد. دوم، مطالعات شهری در آفریقا که بر بداهه پردازی خلاقانه در محیط های شهری ناهمگون تمرکز می کند؛ اما اغلب از توجه به شرایط حقوقی و سیاسی خاص بی جاشدگی و بی دولتی غافل می ماند. با اتکا به خوانشی تطبیقی از مردم نگاری های اردوگاه های فلسطینی و فضاهای پناهندگی شهری شده، این مقاله «پارادایم اردوگاه» را نقد می کند؛ پارادایمی که واقعیت پناهجویان خوداسکان یافته و مرزهای عمدتا سیال میان اردوگاه و شهر را پنهان می سازد. رویکرد پیشنهادی مقاله برای مطالعه زندگی پناهندگان، موقتی بودن زیست شهری را در کنار رژیم های شهروندی و طرد بررسی می کند و نشان می دهد افغانستانی ها در محله های مختلط شهر مشهد، چگونه در شرایط حقوقی ناپایدار، هم شبکه های موروثی و هم روابط موقتی را پرورش می دهند و تجربه ی تعلق را به مرور تمرین می کنند. این مطالعه با تاکید بر شکل های ترکیبی اجتماع و هم بستگی، به بازاندیشی بی جاشدگی فراتر از دوگانه های اردوگاه/شهر و خویشاوندی/شبکه های شهری یاری می رساند.

کلیدواژه ها:

پناهندگان افغانستانی ، اشکال زیست جمعی ، سکونت شهری ، پارادایم اردوگاه ، ناامنی حقوقی ، جوامع ترکیبی