نارسایی شخصیت در داستان های مثنوی با نظریات روان شناسان نوین

روان شناسی علم مطالعه و تحلیل رفتار و فعالیت های ذهنی و روانی انسان است. این علم به بررسی احساسات، تفکرات، رفتارها، واکنش ها و تجربیات شخصی افراد می پردازد. هدف اصلی روان شناسی، درک و توضیح فعالیت های ذهنی و روانی، بررسی دلایل و انگیزه های پشت این فعالیت ها و همچنین تحلیل شخصیت سالم و ناسالم است. نارسایی شخصیت نوعی اختلال روانی است که الگوی فکر، عملکرد و رفتار فرد در آن ناسالم می شود. فرد مبتلا به نارسایی شخصیت برای درک و هم  ذات پنداری با موقعیت و اشخاص به مشکل بر می خورد. جلال الدین محمد بلخی، به عنوان یک روان شناس معنوی – عرفانی، قرن ها پیش به ارائه برخی از نظریات و مفاهیم روانشناسی  که امروز مطرح می شود، پرداخته و در آثار خود  مطرح نموده است. مثنوی مولانا علاوه بر ارزش والای عرفانی، دارای اهمیت علمی و روان شناسی نیز می باشد به طوری که می توان آن را از جنبه روانشناسی مورد بررسی قرار داد. در این مقاله برآنیم، نارسایی شخصیت را به عنوان یکی از مفاهیم نوین روان شناسی، در حکایت های مثنوی معنوی، با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم. نگارنده این پژوهش، ضمن تحلیل مهم ترین گونه های نارسایی شخصیت (خویشتن ناپذیری، مازوخیسم اخلاقی و سادیسم اخلاقی) از دیدگاه روان شناسان به کار رفته در حکایت های مثنوی، نمونه های هریک از این نظریات را از این اثر ارجمند استخراج و ارائه نموده اند. در پژوهش حاضر با بررسی مفهوم نارسایی شخصیت و تطبیق آن با آرا و گفتار مولانا در داستان های مثنوی صورت گرفته است، می توان گفت که مشابهت های بسیاری میان نظریه های روان شناسان و اندیشه های مولانا در داستان های مثنوی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

مثنوی ، روان شناسی نوین ، نارسایی شخصیت ، خویشتن ناپذیری ، مازوخیسم ، سادیسم