تدوین و اثر بخشی بسته ی آموزشی خودمراقبتی جنسی بر کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان دختر

سابقه و هدف: نوجوانی مرحله ای حساس همراه با تغییرات عمیق جسمانی، روانی و اجتماعی است که فقدان مهارت های پیشگیرانه می تواند نوجوانان را در معرض رفتارهای تهدیدکننده سلامت قرار دهد. رفتارهای پرخطر نظیر روابط ناایمن، سوء مصرف مواد و خشونت، سلامت آنی و کیفیت زندگی بلند مدت آنان را به خطر می اندازند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته جامع خود مراقبتی جنسی و بررسی اثربخشی آن بر کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان دختر، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: این مطالعه با طرح آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) انجام شد. در مرحله کیفی، بسته آموزشی طی مصاحبه با نوجوانان، والدین و متخصصان تدوین و اعتبارسنجی گردید. در مرحله کمی، از طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون- پس آزمون، پیگیری و گروه کنترل استفاده شد. ۳۰ دانش آموز دختر دبیرستانی در شیراز (۱۴۰۴-۱۴۰۳) به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب و تصادفا در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش ۱۱ جلسه آموزشی ۹۰ دقیقه ای دریافت کرد. داده ها با تحلیل کوواریانس چند متغیره (MANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. یافته ها: میانگین نمرات رفتارهای پرخطر در گروه آزمایش نسبت به کنترل در هر دو مرحله پس آزمون و پیگیری به طور معنی داری کاهش یافته است(۰/۰۱< P). هم چنین معنی داری اثر اصلی زمان و اثر تعامل زمان در گروه از لحاظ آماری، نشان دهنده ثبات و پایداری اثرات این مداخله آموزشی در طول زمان می باشد. استنتاج: بسته خودمراقبتی جنسی مداخله ای اثربخش و پایدار برای کاهش رفتارهای پرخطر در نوجوانان دختر است. ادغام این برنامه های مبتنی بر شواهد علمی در برنامه درسی مدارس می تواند نقش به سزایی در ارتقای سلامت جسمی و روانی دختران و پیشگیری از آسیب های اجتماعی-بهداشتی ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

Sexual self-care package ، Risky behaviors ، Adolescents ، Educational intervention ، بسته خود مراقبتی جنسی ، رفتارهای پرخطر ، نوجوانان ، مداخله آموزشی