تحلیل تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از سوء استفاده از نام دامنه در نظام حقوقی ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده

سوء استفاده از نام دامنه (Cybersquatting) پدیده ای است که در آن شخصی با سوءنیت و به قصد انتفاع، مبادرت به ثبت نام دامنه ای مشابه با علامت تجاری دیگری می کند، بدون آن که استفاده تجاری واقعی از آن داشته باشد. این پدیده، صاحبان علائم تجاری را با چالش جدی مواجه ساخته و نیازمند مطالعه تطبیقی مبانی و ضمانت اجراهای مسئولیت مدنی ناشی از آن است. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی این مسئولیت در سه نظام حقوقی ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده می پردازد و برای نخستین بار، ضوابط ثبت و شیوه نامه حل اختلاف IRNIC(مرکز ثبت دامنهir) را به طور کامل تحلیل کرده و آن را با ACPA، Senate Report ۱۰۶-۱۴۰، UDRP، Rules for UDRP، Policy UDRP (نسخه ۲۱ فوریه ۲۰۲۴) و WIPO Overview ۳.۱ مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهد حقوق آمریکا با قانون ACPA و پیش بینی خسارت قانونی ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ دلار و ۸ عامل برای احراز سوءنیت، کامل ترین نظام حمایتی را دارد. اتحادیه اروپا با بهره گیری از UDRP (با بیش از ۱,۴۰۰ تصمیم مستند در WIPO Overview ۳.۱) و مقررات خاص دامنه eu، گام های موثری برداشته است. در حقوق ایران، ماده ۶۶ قانون تجارت الکترونیکی علی رغم قدمت، فاقد عنصر سوءنیت و ضمانت اجراهای مدنی مناسب است. شیوه نامه حل اختلاف IRNIC اگرچه ساختاری مشابه UDRP دارد و مرکز داوری WIPO را به عنوان مرجع حل اختلاف معرفی کرده است، اما به دلیل نبود رویه قضایی کافی و عدم پیش بینی خسارت قانونی، کارآمدی کامل ندارد. مقاله با ارائه پیشنهادهایی همچون اصالح ماده ۶۶، پیش بینی خسارت قانونی و به روزرسانی شیوه نامه IRNIC به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

سوء استفاده از نام دامنه ، مسئولیت مدنی ، سوءنیت ، علامت تجاری