آموزش دینی مدرسه ای در ایران عصر پهلوی در آیینه کتاب های تعلیمات دینی

متون درسی افزون بر کارکرد آموزشی، از منابع مهم مطالعه تحولات فکری، فرهنگی و نیز سیاست های آموزشی رسمی در ادوار مختلف تاریخی از جمله ایران معاصر محسوب می شوند. نظام آموزشی مدرسه محور که در ایران پیشاپهلوی پدیدار شده بود، در دوره پهلوی گسترش چشمگیری یافت و آموزش رسمی ابتدایی و متوسطه در ایران دستخوش تحول گردید به گونه ای که آموزش های دینی رسمی نیز بخش مهمی از برنامه درسی این مدارس را تشکیل می داد. در این دوره، با توجه به اهمیت متون و محتوای درسی در آموزش مدرسه ای، کتاب هایی مختص آموزش های دینی با عنوان تعلیمات دینی تالیف شد. از این رو، این سوال مطرح می شود که محتوای این کتاب ها در دوره پهلوی چه تحولاتی را از سر گذرانده اند و تغییرات محتوایی و ظاهری تعلیمات دینی چه ابعادی از مسائل آموزش دینی در این دوره را روشن می کند؟ بنابر یافته های این پژوهش مبتنی بر روش تحلیل محتوای کیفی، در دوره پهلوی، کتاب های تعلیمات دینی، متناسب با تحولات فرهنگی و اجتماعی و سیاست های این دولت روندی تکاملی را از سرگذارند. از این رو، در شرایطی که در اوایل سه مبحث «اصول عقاید»، «فقه و احکام» و «اخلاق» با تاکید بر بعد مناسکی دین، اساس تالیف این کتاب ها بود، در اواخر دوره پهلوی، به دلیل تغییر در سیاست های آموزشی و نیز تغییر مولفان کتاب های درسی دینی، ابعاد اجتماعی و اقتصادی دین بیشتر مورد توجه قرار داشت و احکام دینی مربوط به زندگی فردی و اجتماعی وجه محوری تری در محتوای کتاب های دینی پیدا کردند.

کلیدواژه ها:

آموزش مدرسه ای ، متون درسی ، دوره پهلوی ، تعلیمات دینی