شناسایی ابعاد و مولفه های برنامه درسی تربیت معلم با رویکرد آینده پژوهی

هدف: شناسایی ابعاد و مولفه های برنامه درسی تربیت معلم با رویکرد آینده پژوهی، به منظور طراحی برنامه ای متناسب با نیازهای آینده و تحولات پیش رو. این پژوهش در پی آن است که شکاف میان برنامه های درسی سنتی و الزامات نوین آموزشی را پر کند.روش پژوهش: پژوهش حاضر کیفی و با استفاده از روش سنتزپژوهی روبرتس انجام شده است. جامعه پژوهش شامل تمامی مقالات داخلی و خارجی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ بوده که با نمونه گیری ملاک محور، ۵۳ مقاله انتخاب و با استفاده از چک لیست و کدگذاری طبقه بندی شده اند. این روش با ترکیب نظام مند یافته های پژوهش های پیشین، امکان دستیابی به مولفه های جامع و فراتر از یک مطالعه واحد را فراهم کرده است.یافته ها: هشت بعد برای برنامه درسی تربیت معلم با رویکرد آینده پژوهی شناسایی شد: اهداف (ارتقای دانش درباره چالش های آینده)، محیط یادگیری (تنوع پذیری و انعطاف پذیری)، منابع (بازنگری و به روزرسانی)، شیوه آموزش (استفاده از فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی)، محتوا (تاکید بر دانش پژوهی تربیتی)، فعالیت ها (شناخت راهبردهای بین المللی سازی)، ابزارها (آشنایی با ابزارهای یادگیری شخصی شده) و ارزشیابی (جامع دروندادها و بروندادها). این ابعاد به صورت شبکه ای به هم مرتبط هستند و فقدان هر یک، کارآمدی کل نظام تربیت معلم را با اختلال مواجه می کند.نتیجه گیری: با در نظر گرفتن هشت بعد شناسایی شده، می توان برنامه درسی تربیت معلم را به صورت اثربخش و جامع طراحی کرد که معلمان را برای مواجهه با چالش های آینده آماده می سازد. بر این اساس، پیشنهاداتی برای بهبود برنامه های درسی تربیت معلم ارائه شده است. بازنگری در سرفصل های مصوب وزارت علوم بر اساس مولفه های هشت گانه، گامی ضروری برای تحقق این رویکرد آینده نگرانه است.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، آموزش ، برنامه درسی ، تربیت معلم ، سنتز پژوهی ، معلمان آینده