تحلیل اتنوبوتانی کاربردهای چندمنظوره گیاهان مرتعی با تاکید برهمگرایی فرهنگی -زیست محیطی گروه های قومی (مطالعه موردی: سبزکوه، استان چهارمحال و بختیاری)

گیاه قوم شناسی به عنوان دانشی میان رشته ای، به بررسی تعامل انسان با گیاهان در بسترهای فرهنگی، اجتماعی و معیشتی می پردازد. این حوزه، به ویژه در جوامع چندقومیتی، نقش مهمی در شناسایی ظرفیت های بومی و بهره برداری پایدار از منابع گیاهی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی شناخت کاربردهای مختلف گیاهان مرتعی از دیدگاه گروه های قومی لر، ترک و عرب در منطقه سبزکوه استان چهارمحال و بختیاری انجام شده است. علاوه براین، در این مطالعه تفاوت نگرش گروه های قومی نیز مورد بررسی قرار می گیرد. روش تحقیق توصیفی، تحلیلی و میدانی بود. داده ها از طریق پرسشنامه مبتنی بر طیف لیکرت گردآوری شدند. در این تحقیق از طریق نمونه گیری هدفمند از سه قوم لر، ترک و عرب به ترتیب ۳۳، ۲۵ و ۲۷ نفر از میان مطلعین کلیدی گروه های قومی انتخاب شدند پایایی پرسشنامه با آزمون آلفای کرونباخ و روایی آن توسط پنل متخصصان تایید شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS وآزمون ناپارامتریک کروسکال والیس تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد هر سه گروه قومی بیشترین اولویت را به ترتیب به کاربردهای علوفه ای، خوراکی و دارویی دادند. برای گروه قومی لر، بیشترین به ترتیب با میانگین عددی ۴/۰۹، ۳/۸۱ و ۲/۵۷ گروه قومی ترک به ترتیب با میانگین عددی ۳/۸۸، ۳/۶۴ و ۲/۸۴ و گروه قومی عرب، به ترتیب با میانگین عددی ۴/۰۷، ۳/۷۷ و۲/۸۱ گزارش شد. علاوه براین، هر سه گروه قومی کمترین اولویت را به ترتیب به کاربردهای ارزش صنایع دستی و ارزش معنوی و تقدس گیاهان دادند. برای گروه قومی لر به ترتیب ۱/۸۴ و ۱/۵۱ گروه قومی ترک به ترتیب ۱/۰۸ و ۱/۵۶ و گروه قومی عرب به ترتیب۱/۴۱ و ۱/۱۵ گزارش شد. به طورکلی، یافته ها حاکی است که در شناخت از کاربردهای گیاهان و دانش گیاه قوم شناسی همگرایی فرهنگی–زیست محیطی وجود دارد؛ این همگرایی می تواند مبنای سیاست های توسعه پایدار و مدیریت مشارکتی منابع طبیعی مورد توجه قرارگیرد. این مطالعه می تواند به عنوان شاهدی علمی مورد استناد قرار گیرد که در منطقه مورد مطالعه تنوع قومیتی و زبانی الزاما به معنای تفاوت در دانش بومی گیاهان نیست. این پژوهش بر اهمیت همگرایی فرهنگی–زیست محیطی تاکید می کند؛ به طوری که یافته های آن می تواند در سیاست گذاری های منابع طبیعی، آموزش های محلی و توسعه دانش بومی گیاهان مرتعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اتنوبوتانی ، بهره برداری پایدار ، دانش بومی ، گیاهان مرتعی