مولفه های ادب پایداری در رمان «الرعب» اثر ایمن عتوم با رویکرد به ادبیات جنگ

موضوع جنگ به عنوان یکی از حوزه­های مهم ادب پایداری، از دیرباز تا کنون، یکی از اصلی­ترین موضوعات رمان­نویسان جهان بوده، و مسائل مربوط به آن، چشم­انداز گسترده­ای را فراروی هنر داستان­نویسی گشوده است. ادبیات جنگ، به طور کلی، آثار ادبی است که مستقیم یا غیرمستقیم، صحنه­های جنگ، رزمندگان و درون­مایه­های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در فضای جنگی را توصیف می کند. در این میان، جنگ بیش از یک سال غزه که از (اکتبر۲۰۲۳م) و با عملیات طوفان الاقصی آغازگردید، یکی از مصیبت­بارترینو خونبارترین جنگ­های تاریخ معاصر جهان به شمارمی­رود. در این نوشتار به روش تحلیلی- توصیفی و در راستای مولفه­های ادبیات جنگ در دو حوزه ساختار و مضمون، رمان «الرعب» اثر ایمن عتوم، رمان­نویس معاصر اردنی، بررسی شد. وی در این رمان، در سیمای یک نویسنده رئالیستی منتقد که راوی برهه­ای از فضای جنگ غزه است؛ مقاومت یک ساله مردم آن در برابر تجاوز دشمنان صهیونیست را ترسیم کرده است. عتوم ضمن داشتن رویکرد انتقادمحور به جنگ و بیزاری از آن؛ نگاهی ارزش­محور به مقوله پایداری، مقاومت و دفاع از سرزمین داشته، و از روحیه استقامت و فداکاری مردم غزه تمجیدکرده است. رمان «الرعب»، ضمن پرداختن به تمام جوانب جنگ غزه، فضایی حماسی و بی­نظیر از ایستادگی یک ملت را به نمایش­گذاشته است. نویسنده با بازنمایی و برجسته­سازی اجزای ناخوشایند واقعیت جنگ، قصدداشته جامعه­ای سراسر مقاوم و ایستاده را ترسیم کند که فاجعه جنگ، صحنه­های زیبایی از فداکاری را در میان آنان رقم زده است. البته در ورای محاکات واقعیت جنگ، عتوم با مقدم نمودن ایده بر فرم، در پی بیان مستقیم و عریان ایده­ها و مواضع فکری خویش است؛ زیرا فضای گفتمانی جنگ غزه، رسالتی اجتماعی برای نویسنده ایجادکرده است و وی داستان جنگ را به مثابه بخشی از دستگاه تبلیغی و ترویجی ارزش­ها دیده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات پایداری ، ادبیات جنگ ، ایمن عتوم ، جنگ غزه ، رمان «الرعب»