مطالعه تحلیلی پژوهش های حوزه رهبری مدرسه با تاکید بر مفهوم و دلالت های آن در آموزش و پرورش؛ براساس مقالات پایگاه استنادی وب آوساینس

سابقه و هدف: رهبری، یکی از اساسی ترین عوامل در تداوم حیات و موفقیت سازمان های آموزشی به شمار می رود و نقشی حیاتی در رشد و پیشرفت مدارس ایفا می کند. هدف از انجام پژوهش حاضر، مطالعه روند پژوهش های حوزه رهبری مدرسه با تاکید بر مفهوم و دلالت های آن در آموزش و پرورش بوده است. مواد و روش ها: پژوهش با استفاده از روش نقشه برداری و با استفاده از داده های موجود در پایگاه داده WOS انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۳۲۶ مقاله بود که اغلب شامل مقالات باکیفیت با تاثیر بالا بودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها، به منظور یافتن پرثمرترین مجلات، کشورها، نویسندگان، روند انتشار مقالات، موسسات و الگوی همکاری بین کشورها، پرتکرارترین کلمات و روند تحول کلمات پرتکرار و سپهر معنایی حاکم بر مفهوم رهبری مدرسه از نرم افزار VOSviewer و تکنیک­ های مختلف علم سنجی بهره گرفته شد. یافته ها: تعداد مقالات رهبری مدرسه از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ روندی افزایشی داشته است. مقالات حوزه رهبری مدرسه در قالب مقالات کامل علمی-پژوهشی و مروری ارائه شده بود. پراستنادترین مجلات به ترتیب به کشورهای آمریکا، انگلستان و استرالیا و به دانشگاه لندن، دانشگاه وندربیلت آمریکا، دانشگاه آموزش و پرورش هنگ کونگ چین اختصاص داشت. بیشترین همکاری های بین المللی در انتشار مقالات را به ترتیب کشورها و پژوهشگران آمریکا، چین، انگلستان و استرالیا انجام داده اند. از میان مجلات برتری که اکثر پژوهشگران حوزه رهبری مدرسه مقالات خود را در آن ها منتشر کرده اند، می توان به مجله مدیریت اجرای آموزشی، مجله علم اجرائی، مجله مدیریت دولتی و مجله تحقیق در رهبری اشاره نمود. نتیجه گیری: در خزانه کلمات کلیدی حوزه مورد بررسی مفهوم «رهبری مدرسه» عمدتا در تعامل با مفاهیم «رهبری مدرسه، رهبری تحول آفرین، رهبری آموزشی، آموزش، مدیریت، رهبری توزیعی، مدیر مدرسه، مشارکت، اصول کارایی، معلمان و موفقیت دانش­آموزان» به کار رفته است.

کلیدواژه ها:

Education ، Scientometric analysis ، Bibliometric analysis ، School leadership ، آموزش و پرورش ، تجزیه و تحلیل علم سنجی ، رهبری مدرسه