خط مشی گذاری مشارکتی محیط زیست در ایران: تدوین یک الگوی پارادایمی با رویکرد نظریه داده بنیاد

خط مشی گذاری محیط زیست در ایران، به رغم تاکیدهای رسمی بر مشارکت ذی نفعان، همچنان در چارچوب الگوهای متمرکز و دولت محور انجام می شود. رویکرد سنتی دولت محور در مواجهه با مسائل چندوجهی محیط زیستی ناکارآمد جلوه می کند و مستلزم تعامل سازنده بازیگران متعدد در فرایند خط مشی گذاری است. در همین راستا این پژوهش با هدف معرفی یک الگوی خط مشی گذاری مشارکتی انجام شد. پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل داده ها بر اساس نظریه داده بنیاد و از طریق کدگذاری سه مرحله ای استراوس-کوربین (۱۹۹۸) انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با گروهی از خبرگان با نمونه گیری هدفمند با ۱۷ نفر از آنان تا اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده ها به استخراج ۱۴۱ مفهوم و ۲۵ مقوله اصلی انجامید که در قالب یک مدل مفهومی و پارادایمی سامان یافت. یافته ها نشان می دهد پدیده محوری مدل، فرایند تحقق پذیری خط مشی گذاری مشارکتی محیط زیست در ایران است که به مثابه محور اتصال سایر مقولات عمل می کند. این مدل چارچوبی بومی برای گذار از خط مشی گذاری دولتی به مشارکتی واقعی و پایدار و یادگیرنده را تبیین می کند و مبنایی برای بازطراحی خط مشی ها منطبق با خواست همه بازیگران اصلی محیط زیستی در ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ایران ، حکمرانی مشارکتی ، خط مشی گذاری مشارکتی ، محیط زیست ، نظریه داده بنیاد