بازنمایی حیوانات دارای صفات انسانی در مقام کاتب: تحلیل شمایل نگارانه نقش مهرهای کلاسیک دوره آغاز ایلامی
محل انتشار: دوفصلنامه رهپویه حکمت هنر، دوره: 5، شماره: 1
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 11
فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JRPH-5-1_006
تاریخ نمایه سازی: 5 خرداد 1405
چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با تمرکز بر شش نمونه منتخب از نقشمهرهای کلاسیک آغاز ایلامی از دو مرکز شاخص شوش و ملیان، میکوشد روابط میان زبان تصویری، ساختار نهادی و جهانبینی آیینی این دوره را آشکار سازد. این نقشمهرها، علیرغم اندازه کوچک و ماهیت فیزیکی ساده، همچون اسناد چندلایه تصویری، حامل بازنماییهای دقیق از فرایندهای اجرایی، نظم بوروکراتیک و ایدئولوژی مشروعیتبخش حاکمیت بودهاند. چارچوب تحلیلی سهسطحی پانوفسکی شامل توصیف پیشنمادین جزئیات صحنه و ترکیببندی، تحلیل شمایلنگارانه معناهای قراردادی و فرهنگی، و تفسیر شمایلشناختی بسترهای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی، در تعامل با نشانهشناسی بارت و مدل سهگانه پیرس به کار گرفته شد تا نظام نشانهای این آثار شناسایی و رمزگشایی شود. در این راستا، مطالعه حاضر به دو پرسش کلیدی میپردازد: ۱. چرا تصویر حیوانات انساننما به عنوان کاتب در نقشمهرهای آغاز ایلامی پدید آمد؟ ۲. این بازنماییها چه ارتباطی با ساختارهای اداری، اجتماعی و ایدئولوژیک آن دوره دارند؟ نتایج این پژوهش نشان میدهد که انتخاب و بازنمایی حیوانات انساننما، از گاو وحشی و شیر تا بزسان و خرگوش، با رفتارها و ابزارهای انسانی نظیر قلم، لوح، کوزه و نشانههای هندسی، استعارهای بصری برای نقشهای واقعی اداری، حسابرسی و مدیریتی بوده است. حضور عناصر گیاهی و هندسی، شکلدهی قاببندیهای مجزا و تکرار موتیفهای نمادین، بیانگر تلاش آگاهانه برای سازماندهی معنا، تفکیک مفهومی و تقویت ارتباط میان نظم جهان انسانی و نظم کیهانی است. تحلیلها نشان داد که این نقشمهرها علاوهبر کارکرد عملی در ثبت اطلاعات و کنترل منابع، بازتابدهنده پیوند وثیق میان ساختار بوروکراسی، باورهای اسطورهای و حافظه فرهنگی آغاز ایلامی بودهاند. این پژوهش تاکید دارد که بدون شناخت لایههای نمادین و سازوکارهای رمزگذاری تصویری، فهم کامل نظام اقتصادی، اجتماعی و ایدئولوژیک آغاز ایلامی ممکن نیست. چنین آثاری، در مقیاسی کوچک اما با ظرفیت روایی بزرگ، پنجرهای بیبدیل برای بازسازی شبکههای پیچیده قدرت، مشروعیت و نظم در نخستین حکومتهای نخستین فراهم میآورند.
کلیدواژه ها:
آغاز ایلامی ، نقش مهرهای استوانهای ، نشانه شناسی تصویری ، تحلیل شمایل نگارانه پانوفسکی ، حیوانات انسان نما ، شمایل نگاری
نویسندگان
روح اله یوسفی
دانشیار، گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران
خلیل اله بیک محمدی
استادیار گروه باستانشناسی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
